زهره پارسانیا

زمینه و هدف: بلایا می توانند پیامدهای روانی قابل توجهی برای سالمندان ایجاد کنند، از جمله اضطراب، افسردگی و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD). به دلیل شرایط جسمی، روانی و اجتماعی خاص، سالمندان بیش از سایر گروه های سنی در معرض این آسیب ها قرار دارند. هدف این مطالعه، بررسی اثربخشی مداخلات مشاوره ای و روانی اجتماعی، به ویژه مشاوره توانبخشی، در کاهش علائم روان شناختی سالمندان پس از بلایا است. روش: این پژوهش یک مرور دامنه از مطالعات بین المللی در زمینه مداخلات روانی اجتماعی برای سالمندان پس از بلایا است. جستجوی جامع در پایگاه های داده الکترونیکی از جمله Scopus و Web of Science و جستجوهای هدفمند در Google Scholar با استفاده از استراتژی جستجوی اولیه از سال 2000 تا 2025 انجام شد. داده ها از مطالعاتی گردآوری شده اند که شامل رویکردهای متنوع مداخله ای، از جمله مشاوره حمایتی، روان درمانی، حمایت اجتماعی و روش های نوآورانه مانند «باغ درمانی» و درمان مبتنی بر پوشش های سنتی می باشند. یافته ها: نتایج نشان داد که اغلب مداخلات، به ویژه مشاوره توانبخشی و حمایت اجتماعی، در کاهش علائم PTSD، اضطراب و افسردگی مؤثر بوده اند. همچنین برخی رویکردهای نوآورانه در بهبود کیفیت زندگی سالمندان نیز نتایج مثبتی نشان دادند. نتیجه گیری: مداخلات مشاوره ای و روانی اجتماعی نقش کلیدی در ارتقای سلامت روان سالمندان پس از بلایا ایفا می کنند. با این حال، برای ارزیابی پایداری و اثربخشی بلندمدت این مداخلات، انجام کارآزمایی های بالینی با پیگیری های طولانی مدت ضروری است. توجه ویژه به سالمندان به عنوان گروهی آسیب پذیر در سیاست های آمادگی و پاسخ به بلایا و تدوین پروتکل های استاندارد مشاوره توانبخشی برای این گروه، باید در اولویت برنامه ریزی ها قرار گیرد تا از شدت آسیب های روانی ناشی از بلایا کاسته شود.