حوریه ذوقی

زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با هدف ساخت پرسش نامه باورهای تقدیر و سرنوشت و بررسی روایی و پایایی آن با استفاده از طرح مطالعات اکتشافی از نوع ابزارسازی و اعتبارسنجی، طراحی و اجرا شده است. روش: فرآیند اجرای این پژوهش دارای سه مرحله بوده است. در مرحله ی اول، بررسی مبانی نظری و چارچوب های مفهومی باور به تقدیر و سرنوشت انجام شد؛ در مرحله ی دوم تدوین پرسش نامه باور به تقدیر و سرنوشت و برآورد روایی محتوایی آن پیگیری شد و بالاخره در مرحله سوم بررسی گستره ی روایی و پایایی ابزار مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور و با استفاده از روش نمونه گیری چندمرحله ای خوشه ای 240 نفر نمونه از بین طلاب حوزه ها و دانشجویان دانشگاه های آزاد مستقر در شهر تهران انتخاب شده و پرسش نامه های "اضطراب هستی" و "جبر و اراده آزاد" به عنوان ابزارهای برآورد روایی محتوایی و روایی واگرا و پرسش نامه محقق ساخته "باور به تقدیر و سرنوشت" را به عنوان ابزار اصلی پاسخ تکمیل کردند. داده ها با نرم افزار آماری SPSS-25 برای محاسبه شاخص های روایی واگرا و همگرا، پایایی (به روش آلفای کرونباخ) و نیز اجرای تحلیل عاملی اکتشافی پردازش شد. یافته ها: نتیجه تحلیل عاملی با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی و بر اساس نمودار سنگریزه ای بیانگر وجود چهار مؤلفه در پرسشنامه باورهای تقدیر و سرنوشت بود. روایی واگرای ابزار با پرسشنامه جبر و اراده آزاد در بین دانشجویان حوزه 0/70- و در بین دانشجویان دانشگاه آزاد 0/57- به دست آمد. همچنین روایی همگرای ابزار با زیرمقیاس مسئولیت پرسشنامه اضطراب هستی در بین دانشجویان حوزه برابر با 0/33 حاصل گردید و در گروه دانشجویان دانشگاه آزاد همبستگی وجود نداشت. ضریب آلفای کرونباخ برای کل آزمون برابر با 0/92 به دست آمد. در نهایت با توجه به درصد فراوانی مصاحبه شوندگان، تفسیر نمرات پرسشنامه انجام گرفت. نتیجه گیری : نتیجه ی این پژوهش در قالب پرسش نامه ای با 49 گویه و 4 خرده مقیاس برای ارزیابی باور به تقدیر و سرنوشت در دسترس است و با توجه به ویژگی های روان سنجی به دست آمده برای فرم نهایی پرسشنامه، می توان از آن برای اندازه گیری متغیر باورهای تقدیر و سرنوشت در موقعیت های پژوهشی استفاده کرد.