عبدلله هادی وینچه

صنعت الکتریکی و الکترونیکی یکی از سریع ترین صنایع در حال رشد جهان است که به دلیل تولید حجم بالای ضایعات الکترونیکی و مصرف گسترده منابع، نیازمند گذار به یک مدل پایدارتر مبتنی بر اقتصاد مدور است که بر کاهش ضایعات، استفاده مجدد از منابع، و بهبود بهره وری زیست محیطی تأکید دارد. با این حال، اجرای موفق زنجیره تأمین مدور مستلزم شناسایی و درک روابط میان محرک ها، موانع و پیامدهای کلیدی است. در این پژوهش، با استفاده از تکنیک دیمتل فازی، روابط علّی میان هفتاد و پنج شاخص شناسایی شده در صنایع الکتریکی و الکترونیکی ایران تحلیل شده است. شاخص های کلیدی بر اساس مرور ادبیات و مطالعات پیشین استخراج شده و در سه دسته محرک ها، موانع و پیامدها طبقه بندی شده اند. نتایج تحلیل دیمتل فازی نشان می دهد که ایجاد زیرساخت پایدار، حمایت مدیران و تغییر مدل کسب وکار، و طراحی محصول بادوام به عنوان تأثیرگذارترین محرک ها، نقش اساسی در تسهیل اجرای اقتصاد مدور دارند. در مقابل، محدودیت های تکنولوژیکی، هزینه های سرمایه گذاری اولیه و نبود استانداردهای سنجش عملکرد به عنوان مهم ترین موانع شناسایی شدند که مانع از تحقق کامل این رویکرد می شوند. همچنین، پیامدهایی مانند افزایش بهره وری زنجیره تأمین، کاهش مصرف مواد اولیه، و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای از مهم ترین نتایج مثبت اجرای این سیستم هستند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که تمرکز بر تقویت محرک های کلیدی و کاهش موانع اجرایی، می تواند دستیابی به پیامدهای مطلوب را تسهیل کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران و مدیران صنعتی با سرمایه گذاری در زیرساخت های بازیافت، ایجاد استانداردهای ارزیابی، و تدوین مشوق های مالی و قانونی، زمینه را برای گذار به زنجیره تأمین مدور در این صنعت فراهم کنند.