مهشید گلرنگ

مقدمه و اهداف: جهانی سازی، سازمان های تولیدی امروزی را با چالش هایی از جمله بازارهای رقابتی و متنوع، محیط تجاری ریسک پذیر و نامشخص و نیازهای متغیر مشتریان مواجه کرده است در چنین شرایطی کسب مزیت رقابتی صرفاً یک انتخاب محسوب نمی شود؛ بلکه برای بقای سازمان امری حیاتی بوده و موفقیت سازمان در بازارهای ملی و بین المللی را تضمین می کند. مطالعات پیشین نشان می دهند که امروزه بهبود کیفیت مؤثر به یک روش ارزشمند برای تضمین مزیت رقابتی و بهبود عملکرد سازمانی تبدیل شده است. علاوه بر این، بین کیفیت و سطح بهره وری سازمان رابطه معناداری وجود دارد. اتخاذ یک فرآیند تدوین استراتژی کیفیت یکپارچه راهی برای توسعه توانایی استراتژیک سازمان می باشد که منجر به ایجاد نتایج مثبت و مزیت های رقابتی پایدار می گردد. با این حال، استراتژی کیفیت مورد غفلت واقع شده و علی رغم اهمیت و ضرورت آن، خلأ وجود چارچوبی جهت تدوین استراتژی های کیفیت به چشم می خورد. روش ها: تحقیق حاضر از منظر هدف در زمره تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. ما قصد داریم با بهره گیری ماتریس خانه کیفیت رویکرد QFD، یک چارچوب برای تدوین و اولویت بندی استراتژی های کسب وکار، استراتژی های کیفیت و نظام های کیفیتی ارائه می دهیم. بدین منظور در مراحل مختلف پژوهش برای وزن دهی و رتبه بندی استراتژی ها از تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره SECA و MABAC استفاده می نماییم. به دلیل ماهیت این تحقیق که ارائه یک چارچوب جهت تدوین استراتژی کیفیت و رتبه بندی آن ها می باشد، جامعه آماری مدیران ارشد سازمان موردنظر می باشند؛ زیرا صرفاً به نظرات و اطلاعات این مدیران نیاز داریم. برای نمونه گیری از روش هدفمند استفاده می نماییم، لازم به ذکر است که در این نوع روش نمونه گیری حجم نمونه مطرح نمی باشد. به منظور انجام مطالعه موردی، داده های اصلی تحقیق با روش میدانی و مصاحبه با مدیران ارشد سازمان و توزیع پرسش نامه میان آن ها جمع آوری شده است. پژوهش حاضر به لحاظ افق زمانی مقطعی محسوب می شود و در این تحقیق به منظور گردآوری اطلاعات، از روش کتابخانه ای و میدانی بهره گرفته شده است. مورد مطالعه یکی از بزرگترین شرکت های تولیدکننده روغن خوراکی خانوار و صنعت با 700 نفر پرسنل است. یافته ها و نتیجه گیری: پس از توزیع پرسش نامه مایلز و اسنو میان مدیران، ۳ استراتژی پیشگامی، تحلیلگری و تدافعی دارای امتیاز بالای ۱۵ (از مجموع ۲۵ امتیاز) شدند و به عنوان ۳ استراتژی منتخب سازمان به عنوان What یا الزامات کسب وکار در سمت چپ ماتریس خانه استراتژی قرار گرفتند. پس از جلسه طوفان فکری، ۵ استراتژی کاهش درصد ضایعات، ارتقاء سلامت محصول، کاهش نرخ محصولات معیوب، افزایش کیفیت مواد اولیه داخلی و خارجی و افزایش کیفیت مواد افزودنی به عنوان استراتژی های کیفیت سازمان موردنظر استخراج شدند. پس از بکارگیری تکنیک SECA، رتبه 3 استراتژی کسب و کار منتخب تعیین شد. بر اساس بیشترین میزان تأثیرگذاری هر یک از 5 استراتژی کیفیت بر روی استراتژی های کسب و کار، به ترتیب اولویت بندی آن ها بصورت ارتقاء سلامت محصول، کاهش درصد ضایعات و افزایش کیفیت مواد افزودنی (به صورت مشترک)، کاهش نرخ محصولات معیوب و افزایش کیفیت مواد اولیه داخلی و خارجی شناسایی شد. مجدداً پس از جلسه طوفان فکری، 5 نظام کیفیت ۶سیگما، ایزو ۹۰۰۱، FMEA ، EFQM و 5S به عنوان نظام های های کیفیت سازمان موردنظر استخراج شدند و با استفاده از روش MABAC، پس از اولویت بندی، ترتیب آن ها بر اساس بیشترین میزان تأثیرگذاری در جهت اجرای استراتژی های کیفیت شرکت به ترتیب، ایزو 9001، شش سیگما، FMEA، EFQM و5S بدست آمد.