محمد واثقی آبادی

یکی از اشکال پیچیده حکمرانی در بخش عمومی، ساختار سلسله مراتبی چندگانه یا هتراکی است که وزارت کشور به عنوان راهبر آن نقش هماهنگ کننده میان نهادهای متعدد را ایفا می کند. این نقش، در عین عدم مداخله مستقیم در اجرای سیاست ها، مسئولیت پاسخگویی نسبت به نتایج را بر دوش وزارتخانه می گذارد و ارزیابی عملکرد آن را با چالش های جدی روبه رو می سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی چالش های ارزیابی عملکرد در این ساختار، پس از مرور ادبیات نظری، با استفاده از روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه با ۱۶ نفر از مدیران ارشد وزارت کشور، ۱۵ مؤلفه اصلی از چالش ها را استخراج کرد. در مرحله بعد، با بهره گیری از روش دلفی فازی و نظرسنجی از ۱۰ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی، مؤلفه های شناسایی شده اولویت بندی شدند. نتایج نشان می دهد که مهم ترین چالش های ارزیابی عملکرد وزارت کشور در چهار دسته کلی قرار می گیرند: چالش های ادراکی، چالش های مرتبط با شاخص ها، چالش های آماری و چالش های فرایندی. در این میان، مؤلفه هایی مانند عدم تفاهم میان ارزیاب و ارزیابی شونده، ضعف قوانین بالادستی، و درهم تنیدگی عملکرد وزارت کشور با نهادهای دیگر، بالاترین اولویت را داشتند. این مطالعه با روشن سازی ماهیت چندلایه و پیچیده ارزیابی در ساختارهای هتراکی، بر ضرورت بازنگری در شاخص ها، تقویت ظرفیت ارزیابان، و ایجاد درک مشترک میان ذی نفعان برای ارتقاء کیفیت نظام ارزیابی تأکید می کند.