یاسمن رمضانی سادات محله

مادری اگرچه در نگاه نخست مفهومی بدیهی به نظر می رسد، در بستر تجربه زیسته، پدیده ای پیچیده است. هدف مطالعه حاضر، شناخت معنای مادری بین مادران تک فرزند شهرستان لاهیجان است. این مطالعه به روش کیفی پدیدارشناسی و با رویکرد تفسیری انجام شده است. در این پژوهش، اطلاعات با تکنیک مصاحبه عمیق جمع آوری شدند. مصاحبه به صورت هدفمند با 24 نفر از مادران تک فرزند 20 تا 35 ساله شهرستان لاهیجان و در بازه زمانی مهر تا دی 1403 انجام شده است. مطابق یافته ها، پنج مقوله اصلی استخراج شد: مادری به مثابه «تعادلی میان عشق و فرسودگی»، «مسئولیتی بی وقفه و حمایت گری خاموش»، «پُلی به سوی تعالی یا زنجیری بر پای آرزوها»، «تجربه ای در بستر حمایت های اجتماعی همسر و اطرافیان» و «تمرکز مادرانه و حاشیه نشینی همسر». یافته ها نشان می دهد که مادری تجربه ای پویا و چندبعدی است که ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در تعریف و شکل دهی آن بسیار تأثیرگذار هستند. حمایت های اجتماعی در تداوم و کیفیت این تجربه نقشی اساسی دارند. این پژوهش بر ضرورت بازنگری سیاست های حمایتی و تغییر نگرش های فرهنگی تأکید می کند تا مادران بتوانند نقش خود را در تعاملی پویا میان نیازهای شخصی و مسئولیت های مادرانه مدیریت و اجرا کنند.

معنای مادری در جهان امروز، تجربه ای پویا، ناهمگون و گاه متناقض است و به همین دلیل، بسیاری از زنان جوان به بازاندیشی در مفهوم مادری پرداخته اند. هدف این پژوهش، تحلیل بسترهای تغییر معنای مادری در میان مادران تک فرزند 20 تا 35 ساله است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد در نمونه ای 24 نفره از مادران تک فرزند 20 تا 35 ساله شهر لاهیجان انجام شد. این مادران با روش نمونه گیری نظری و گلوله برفی انتخاب شدند و تکنیک جمع آوری اطلاعات، مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. پدیده محوری این پژوهش، «بی کرانگی مادری: تجربه ای چندوجهی، برگشت ناپذیر و سیال میان رنج ها و لذت ها» شناسایی شد. شرایط علّی شامل احساس کامل بودگی زنان، وابستگی افراطی مادر- کودک، مادری به مثابه مسئول تمام عیار فرزند و ایجاد فاصله از همسر است. یافته ها نشان می دهد که معنای مادری، ترکیبی پیچیده از احساسات، نقش ها و انتظارات است؛ تجربه ای که در بستر تعاملات اجتماعی شکل می گیرد و سیال است. نهادهای دولتی باید به بهبود کیفیت تجربه مادری، توجه لازم داشته باشند، زیرا در غیر این صورت اجرای هرگونه سیاست های جمعیتی در نهایت با مقاومت های معنادار مادران مواجه خواهد شد.