وحید قلفی

سال های1304 تا 1320، مهمترین مقطع در روند نوسازی ایران محسوب می شود. در این دوره با توجه به مقتضیات خاص جامعه ایران - ایجاد امنیت ، استقرار یک قدرت فائق نظامی و سرکوب مخالفان به شکل جدیدی جامعه در مسیر نوسازی قرار گرفته و طرح هایی که برای چند دهه ذهن و اندیشه متفکران تجددخواه و نوگرا را به خویش مشغول داشته بود، با حمایت رضاشاه به مرحله اجرا درآمد. اجرای این طرح ها ناشی از ضرورت تحولات در ساختار قدرت سیاسی جامعه ایران بود که در این دوره نمودار گشت و مجلس و دولت با نگرش ها و گرایش های دگرگونه پیرامون نوگرایی و نوسازی اقتصادی و اجتماعی خواستار اصلاحات و نوسازی های فراگیر گردیدند. مقاله حاضر بر آن است تا با استفاده از روش تحقیق تحلیل تاریخی و کاربست این روش که مبتنی بر توصیف و تحلیل داده ها است پاسخی به این سوال داده شود که نوسازی های دوره رضاشاه چه تاثیری بر اوضاع اقتصادی ایران داشته است؟ و پیامدهای اقتصادی نوسازی را باز نمایاند و در این زمینه تحلیلی تاریخی ارائه نماید. یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که روند نوسازی، نظام های بوروکراسی و حقوقی را گسترش داده و سکولاریزاسیون را ترویج کرد. ایلات و عشایر با سیاست های یکپارچه سازی و اسکان در کشاورزی سرکوب شدند و هویت ملی به کنار گذاشتن تعلقات قومی کمک کرد. همچنین تثبیت اراضی مالکین با قوانین قدیمی محدود شد و مالیات ها دولت را تقویت کرد به گونه ای که در نهایت دولت کنترل بیشتری بر اقتصاد یافت.

انتخابات دوره بیست و یکم مجلس شورای ملی از انتخابات مهم در تاریخ پارلمان ایران است. این انتخابات نسبت به دوره های گذشته، تفاوتهای قابل توجهی یافت. در این دوره سیاست شاه در راستای تحقق اصلاحات موردنظر آمریکا، نیازمند ورود گروههای نوظهور غربگرا به صحنه سیاسی و پارلمان ایران پس از سرکوب نیروهای ملی در سال 1332 و مذهبی در سال 1342 بود. مداخلات جدید در انتخابات و تحولات انجام شده در ساختار مجلس پس از انقلاب سفید، از الزامات تشکیل مجلسی هماهنگ با دولت بود که در راستای سیاستهای جدید شاه انجام میشد و نهایتاً در سیر انتخابات مجلس بیست و یکم بروز یافت. بنابراین، فشارهای غرب به رژیم شاه، اصلاحات ارضی، انقلاب سفید ، تغییر دولت و روی کار آمدن اسدالله علم، پیدایش احزاب و گرو ههای نوظهور از مهمترین مشخصه های این دوره از انتخابات مجلس بود که آن را از انتخابات مجالس پیشین متمایز میساخت. حال پژوهش حاضر در تلاش است تا با بهره گیری از روش تاریخی و تکیه بر منابع کتابخانهای و اسناد آرشیوی، به توصیف و تحلیل جامعه ایران در آستانه انتخابات بیست و یکمین دوره مجلس شورای ملی بپردازد و چگونگی و روند انتخابات این دوره از مجلس شورای ملی و عوامل مؤثر بر آن را بازکاوی نماید . یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که اعمال نفوذ همه جانبه در انتخابات مجلس بیست و یکم، برای دستیابی نیروهای جدید و تشکیل مجلسی کاملاً هماهنگ با دولت به منظور تحقق اصلاحات موردنظر شاه بوده است.