زهرا رحمانی تبار

در دنیای امروز، هوش دیجیتال به عنوان یک مهارت اساسی برای بهبود عملکرد و کیفیت زندگی، و موفقیت در جامعه دیجیتال شناخته می شود. هدف پژوهش حاضر، شناسایی مولفه های هوش دیجیتال در معلمان می باشد. روش پژوهش از نظر هدف بنیادی، از نظر داده ها کمی، و روش تحلیل داده ها نیز تحلیل عاملی اکتشافی است. جامعه آماری، معلمان مدارس دخترانه ابتدایی شهرستان بهارستان می باشد و روش تعیین حجم نمونه نیز تصادفی ساده بود. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان تعداد ۱۰۰ نفر تعیین شد. جمع آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. این ابزار شامل ۲۳ سوال در یک طیف لیکرت بود. در این پژوهش، جهت تجزیه و تحلیل داده از نرم افزار SPSS27 استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، ۸ عامل هوش دیجیتال را شناسایی کرد که شامل: مدیریت تصویر آنلاین و آگاهی از حریم خصوصی (کنترل آگاهانه هویت دیجیتال)، مهارت های دیجیتال و استفاده از ابزارهای آنلاین (افزایش کارآمدی آموزشی و حرفه ای)، اعتماد به منابع و صحت اطلاعات آنلاین (تقویت تفکر انتقادی و سواد اطلاعاتی)، امنیت و حفاظت از دستگاه ها (کاهش آسیب پذیری در برابر تهدیدات سایبری)، اخلاق دیجیتال و مسئولیت های آنلاین (ارتقای تعاملات مسئولانه و محترمانه)، ارتباطات آنلاین و استفاده از شبکه های اجتماعی (بهبود کیفیت ارتباطات دیجیتال)، آگاهی از خطرات و تهدیدات فضای مجازی (افزایش رفتارهای پیشگیرانه)، و تمایل به استفاده از فناوری های نوین (آمادگی برای پذیرش نوآوری های دیجیتال) می باشد.

با افزایش نفوذ فناوری های نوین، نقش مهارت های دیجیتالی در رهبری دانشگاهی بیش از پیش اهمیت یافته است. هرچه رهبران دانشگاهی از مهارت های دیجیتال بیشتری برخوردار باشند، توانمندی دانشگاه در تطبیق با واقعیت های دنیای دیجیتال نیز افزایش می یابد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تعیین مؤلفه های مؤثر بر رهبری دیجیتال در محیط دانشگاهی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه منابع علمی مرتبط با رهبری دیجیتال در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری، ۴۶ مقاله و کتاب به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. منابع مورد نظر مطابق با مراحل هفت گانه سندلوفسکی و باروسو (2007) تحلیل شدند. یافته ها شامل ۱۴۱ مضمون پایه، ۱۲ مضمون سازمان دهنده و ۳ مضمون فراگیر است. همچنین فرایند فراترکیب داده ها منجر به شناسایی ۱۲ مؤلفه کلیدی در حوزه رهبری دیجیتال شد: مهارت های فردی، مهارت های بین فردی، مهارت های دیجیتال، مهارت های سازمانی، مشارکت، سازگاری، پایداری، مأموریت، هوش هیجانی، هوش استراتژیک و هوش سازمانی.