مهناز بیضایی نژاد

یکی از موضوعات جدید و قابل بحث در حوزه مدیریت منابع سازمانی (منابع مالی و انسانی)، وجود منابع و ظرفیت های راکد (مازاد) در حوزه های مالی و نیروی انسانی سازمان ها است. همچنین در ارتباط با ضرورت وجود این منابع در سازمان ها، نظرهای موافق و مخالف زیادی وجود دارد. برخی از پژوهشگران وجود این منابع و ظرفیت ها را مفید و ضروری و گروهی دیگر تدارک این منابع را نه تنها مفید، بلکه مضر نیز دانسته اند. بنابراین در این پژوهش به بررسی پیامدهای اقتصادی انواع ظرفیت های راکد سازمانی 199 شرکت پذیرفته شده در بورس با دوره زمانی 8 ساله 1394 تا 1401 پرداخته شده است. به منظور تعیین منابع راکد سازمانی، از چهار معیار به شرح 1. منابع مازاد مالی جذب شده، 2. منابع مازاد مالی جذب نشده، 3. منابع مازاد مالی بالقوه و 4. منابع مازاد انسانی استفاده شده است. همچنین متغیرهای 1. عملکرد شرکت، 2. ارزش بازار شرکت و 3. درماندگی مالی شرکت به منظور سنجش پیامدهای اقتصادی منابع راکد سازمانی و متغیرهای کنترلی شامل 1. اهرم مالی، 2. اندازه شرکت و 3. نسبت وجوه نقد عملیاتی به عنوان سایر عوامل مؤثر بر پیامدهای اقتصادی به کار گرفته شده اند. نتایج نشان می دهد که منابع مازاد مالی جذب نشده، منابع مازاد مالی بالقوه و منابع مازاد انسانی با پیامدهای اقتصادی در شرکت های نمونه بوده اند و تنها منابع مازاد مالی جذب شده بدون پیامدهای اقتصادی از لحاظ هر یک از متغیرهای عملکرد، ارزش بازار و درماندگی مالی بوده است.

طبق مطالعات گذشته گزارشگری پایداری دارای چهار بعد اصلی اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیت شرکتی است. حاکمیت شرکتی به عنوان یکی از ابعاد مهم گزارشگری پایداری می تواند ضمن ایجاد تعادل بین ابعاد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی، منافع سهام داران را به منافع سایر ذی نفعان متصل نماید. در واقع هدف نهایی حاکمیت شرکتی، حمایت از حقوق تمام ذی نفعان از جمله سهام داران خرد است. در این پژوهش که از نوع اکتشاف در تحقیقات گذشته است به بررسی مفاهیم، نظریه ها و چشم انداز تئوریک گزارشگری پایداری از منظر حاکمیت شرکتی و اندازه گیری آن از طریق روش فراترکیب پرداخته شده است. با بررسی مطالعات مشخص گردید که هدف وجود گزارشگری پایداری، پاسخگویی شرکت ها در برابر ذی نفعان، تحقق مفهوم عدالت و کارآمدی زیست محیطی است. در نهایت نیز سه محرکه و مؤلفه ی اصلی حاکمیت شرکتی شامل ساختار هیئت مدیره، ویژگی های کمیته حسابرسی و ساختار مالکیت در گزارشگری پایداری شناسایی و نقش آنها بررسی گردیدند؛ همچنین تأثیر محرک های حاکمیت شرکتی بر کیفیت گزارشگری پایداری و نظریه های توجیه کننده یا ردکننده ی فعالیت های پایداری شامل نظریه ی ذی نفعان، مشروعیت، اقتصاد سیاسی، علامت دهی، مبتنی بر منابع، نمایندگی و فرصت طلبی مدیران مطرح شدند. باتوجه به نتایج تحقیق می توان گفت که محرک های خوب حاکمیت شرکتی می توانند منجر به بهبود عملکرد پایداری گردند.