محمدعلی تاجیک

با پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات و همه گیرشدن خدمات ارائه بر پایه اینترنت اشیاء، واقعیت افزوده و غیره، اشکال مختلف ارتباطی تجمیع شد و ارتباط انسان با انسان، انسان با ماشین و ماشین با ماشین، عصر تراپیوستگی را شکل داد. در کشورهای توسعه یافته تمام نهادهای بر پایه ارتباط دوسویه همچون موزه، آن را پذیرفتند و ابزار ارتباطی خود مانند رسانه های اجتماعی را تراپیوسته کردند. حال برای استفاده بهینه از این شکل رسانه، طراحی الگویی برای مدیریت رسانه های اجتماعی در موزه های مذکور لازم بود. با عنایت به بدیع بودن موضوع، یافتن منابعی که ارتباط مستقیم با موضوع پژوهش داشتند بسیار دشوار شد لذا منابع علمی پژوهشی با موضوعات نزدیک شناسایی شد. برای جمع آوری منابع علمی پژوهشی از روش کتابخانه ای بهره برده شده و با روش انتخاب سیلوا منابع غربال و از 137 منبع مقدماتی منتشرشده بین سال های 2013 تا 2023 میلادی، با مطالعه مقدمه و نتایج منابع به 24 منبع علمی پژوهشی حاصل شد. برای توسعه مفاهیم و یافتن مؤلفه های مؤثر از روش مرور سیستماتیک به سراغ فراترکیب رفته و بدین منظور از تحلیل مضمون استفاده شده است. با توسعه مفاهیم و توسعه الگوی مفهومی؛ الگوی مدیریت رسانه های اجتماعی در موزه های تراپیوسته در پانزده گام ترسیم و در نهایت الگو با روش تجربه معتبرسازی شد. بدین منظور الگو در مؤسسه موزه های بنیاد در سه دوره از سال 1398 تا 1403 پیاده سازی و با توجه به افزایش چشمگیر و پیوسته جایگاه سایت اینترنتی و دنبال کنندگان صفحه اینستاگرام مؤسسه، اثربخشی قطعی و مستمر الگو و در نتیجه اعتبار آن به اثبات رسید.

پاندمی مهیب کرونا، ضرورت استفاده از فضای مجازی را در سازمان ها، به ویژه نهادهای فرهنگی نمایش محور همچون موزه ها، آشکار ساخت. این ضرورت، با پیشرفت فناوری های نوین، افزایش پهنای باند، و ظهور مفهوم «تراپیوستگی» و موزه های تراپیوسته، و از سوی دیگر با گسترش رسانه های اجتماعی که خود در حال جایگزینی سایر اشکال رسانه هستند، حیاتی تر از گذشته شده است. برای همگام ماندن با این توسعه ی سریع و مدیریت کارآمد رسانه های مذکور، شناسایی و توسعه مفاهیم و مؤلفه های مؤثر، رکن اساسی در فهم، بازتعریف و حتی طراحی الگوی مدیریتی برای این رسانه ها خواهد بود. بدین منظور، در این پژوهش منابع علمی-پژوهشی پیرامون مدیریت رسانه های اجتماعی در موزه های تراپیوسته بررسی، تفسیر و مضامین مربوطه به منظور شناسایی مؤلفه های مؤثر استخراج شده اند. برای جمع آوری منابع، از روش کتابخانه ای بهره گرفته شده و با استفاده از روش انتخاب سیلوا، منابع اولیه غربال شده اند. از میان 731 منبع مقدماتی که بین سال های3102 تا 3202 میلادی منتشر شده اند، 42 پژوهش قابل توجه انتخاب گردید. برای تفسیر و توسعه مفاهیم نیز از روش مرور سیستماتیک، با رویکرد فراترکیب و تحلیل مضمون استفاده شده است. نتایج تحلیل مفاهیم استخراج شده نشان داد که مؤثرترین مؤلفه های مدیریت رسانه های اجتماعی در موزه های تراپیوسته، بهره مندی از فناوری های نوین و نیز تدوین راهبرد رسانه ای هم راستا با استراتژی کلان سازمان است. همچنین، مدیریت محتوا مهم ترین شکل مدیریت در این رسانه ها به شمار می رود و مخاطب شناسی نقشی اساسی در مدیریت جامع رسانه های اجتماعی موزه های تراپیوسته ایفا می کند.