محمود کشاورز

در عصر حاضر، پدیده جنگ شناختی به عنوان یک نبرد نوین و پیچیده، با هدف دست کاری ادراکات و باورها، به مهم ترین تهدید در عرصه فرهنگی اعتقادی جوامعی چون جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تبیین وضعیت جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با جنگ شناختی دشمن در عرصه فرهنگی و ارائه سیاست های مقابله ای مؤثر بر اساس نظر آیت الله خامنه ای انجام گرفته است. مطالعه حاضر از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون بهره برده است. جامعه پژوهش شامل کلیه بیانات آیت الله خامنه ای از اسفند 1397 تا پایان 1402 بود که با نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری، مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد دشمن در جنگ شناختی و در عرصه فرهنگی از سه راهبرد اصلی تحریف هویت اسلامی ایرانی، ترویج سبک زندگی غربی و تضعیف نهاد خانواده استفاده می کند. در مقابل، مهم ترین راهکارهای مقابله ای شامل تقویت ایمان و امید، خودسازی و بصیرت، نظام سازی فرهنگی، استحکام خانواده و تقویت جهاد تبیین و سازمان دهی نهادهای مردمی در راستای کنشگری متناسب است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مقابله مؤثر با جنگ شناختی فرهنگی نیازمند رویکردی جامع و فعال است که بر تقویت نقاط قوت، بهره برداری از فرصت ها و رفع هوشمندانه نقاط ضعف تمرکز دارد. لزوم فعال سازی و سازمان دهی جهاد تبیین، تقویت و ارتقای سرمایه اجتماعی، استحکام بخشی به نهاد خانواده، ارتقای بصیرت و خودسازی فردی و جمعی و حمایت از ساختارها و ظرفیت های فرهنگی و رسانه ای داخلی ازجمله پیشنهادات عملی این تحقیق برای سیاست گذاران فرهنگی کشور محسوب می شود.

جمهوری اسلامی ایران به دلیل ماهیت ضداستکباری، موقعیت خاص ژئوپلیتیکی در منطقه، حمایت از مستضعفین جهان و حفظ سیاست استقلال خواهی و همچنین برنامه صلح آمیز هسته ای خود، به طور طبیعی در معرض تهدیدهای گوناگونی قرارداشته و این روند برای این کشور ادامه دار خواهد بود. با گسترش دانش های نوین، روش های مقابله نیز تغییر یافته است؛ جنگ شناختی به عنوان یکی از حوزه های کاربردی علوم شناختی، مفهومی است که در سالیان اخیر به صورت تکامل یافته تر از دیگر عرصه های نبرد، با هدف بهره برداری از اسرار ذهن و قلب، با کارکردی شناختی و متکی بر زیرساخت های نوین موردتوجه واقع شده است؛ از همین رو، نیازمند نگاهی واقع بینانه به وضعیت داخلی و مسیر مقابله هستیم. هدف از این پژوهش توصیف وضعیت جمهوری اسلامی در ابعاد مختلف آن، ازباب مقدمه تحلیلی صحنه وضعیت در جنگ شناختی است؛ و سوال اصلی آن عبارت است از: «وضعیت جمهوری اسلامی ایران در جنگ شناختی بنابرفرمایش مقام معظم رهبری چیست؟» از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر روش جزء تحقیقات اکتشافی آینده پژوهانه است که به «روش پژوهشی تحلیل محتوا» انجام شده است. احصاء داده ها از مجموع بیانات مقام معظم رهبری مندرج در سایت دفتر حفظ و نشر آثار ایشان است که پس از شناسایی عوامل کلیدی و پیشران ها و مشخص شدن مولفه های دارای بیشترین اهمیت و دسته بندی آنان این پژوهش تدوین گردیده است. نتایج این پژوهش، سبب تصمیم سازی صحیح، کاسته شدن تداخلات ناشی از اختلال دستگاه محاسباتی، برنامه ریزی متناسب، منسجم و هوشمندانه نسبت به برهم زدن معادلات دشمنان و به تبع آن اقدامات تقابلی به جهت خنثی سازی تاثیرات، می گردد.

تحقق، استمرار و استدامت انقلاب اسلامی دستاورد های فراوانی در سطح جهان داشته است. یکی از مهم ترین دستاورد ها، چالش اندیشه ای نظام سکولار و احیای تفکر دینی است. ماهیت دینی نظام جمهوری اسلامی باعث ایجاد ترس در دشمن گردیده و سبب شده قدرت های استکباری مکتبی، وجود نظام جمهوری اسلامی را به عنوان یک تهدید به حساب آورده و به فکر مقابله همه جانبه با آن بیفتند. یکی از مسائل مقابله ای دشمنان که ریشه در تفکرات شناختی ادراکی آنان داشته و باعث ایجاد اختلال در نظام فکری می شود، طرح شبهات پیرامون ناکارآمدی دین، فقه حکومتی و تعارض با مدل های مدیریتی و القای تضاد با محوریت انسان است. تمام سعی دشمن در این سال ها بر این بوده که از طریق نفوذ به زیر ساخت عرصه های مختلف در سطح کشور، تلاش خود را جهت هماهنگی اقدامات عملیاتی به کار گیرد. نگارنده در تلاش است با بررسی راهبردی تلاش دشمن در جنگ شناختی به مواجهه علیه جمهوری اسلامی ایران در عرصه حاکمیت بپردازد. نوع تحقیق توصیفی تحلیلی است و احصای داده ها برمبنای مطالعات کتابخانه ای شکل گرفته و نتایج آن سبب تصمیم گیری متناسب پیرامون عملیات روانی دشمن و کاهش آسیب های حاصل از ایجاد اختلال در نظام محاسباتی مسئولان و مردم با بهره مندی از قدرت رسانه ای تبلیغی و همچنین، برنامه ریزی متناسب، منسجم و هوشمند نسبت به بر هم زدن معادلات دشمنان در عرصه حاکمیت و به تبع آن، اقدامات تقابلی به جهت خنثی سازی پیشروی ها است. نگارنده در تلاش است با بررسی راهبردی تلاش دشمن در جنگ شناختی به مواجهه علیه جمهوری اسلامی ایران در عرصه حاکیت بپردازد. نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی است و احصاء داده ها بر مبنای مطالعات کتابخانه ای شکل گرفته و نتایج آن سبب تصمیم گیری متناسب پیرامون عملیات روانی دشمن و کاهش آسیب های حاصله از ایجاد اختلال در نظام محاسباتی مسئولین و مردم با بهره مندی از قدرت رسانه ای تبلیغی و همچنین برنامه ریزی متناسب، منسجم و هوشمندانه نسبت به برهم زدن معادلات دشمنان در عرصه حاکمیت و به تبع آن اقدامات تقابلی به جهت خنثی سازی پیشروی ها، می باشد.

گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی و حرکت روبه جلو بر اساس مبانی و آرمان های انقلاب و عبور از دوران حساس، نیازمند آسیب شناسی تحولات گذشته و فرصت شناسی اتفاقات آینده است. بیانیه گام دوم انقلاب بر اساس نگاه آسیب شناسانه به کارآمدی و مبتنی بر اقتضائات زمانی و مکانی به بازنگری و بومی سازی پیشبرنده مؤلفه های حرکت روبه جلوی نظام اسلامی اشاره دارد. دال مرکزی منشور اندیشه انقلاب، نظریه «نظام انقلابی» است که بر مبنای طراحی مدل مراحل خودسازی، جامعه پردازی و تمدن سازی شکل گرفته و رهبری معظم انقلاب (مدظله العالی) بیش از هر چیز به لزوم اصلاح انحرافات انقلاب و نزدیکی به آرمان های متعالی و اتصال به تمدن نوین اسلامی اشاره دارد. نگارنده در تلاش است با اشاره به نظریه نظام انقلابی به تبیین و تحلیل تطبیقی اصول و اندیشه های رهبر انقلاب در راه رسیدن به تمدن نوین اسلامی به عنوان مطلوب رویکردی ساختار کلان جامعه مهدویت بپردازد. در این پژوهش؛ به دنبال پاسخگویی به این پرسش هستیم که نقش نظام انقلابی در بیانیه گام دوم انقلاب چیست و همچنین ارتباط آن با تعیین ساختار کلان جامعه مهدوی کدام است؟ در این تحقیق از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته شده است و احصاء داده ها بر مبنای مطالعات کتابخانه ای شکل گرفته و اصلی ترین منبع مورد تحلیل «بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» است. یافته ها حاکی از آن است که با اجرای برنامه های اثربخش و تغییرات ساختاری و اتخاذ راهبرد واقع گرایانه در کنار بسترسازی آرمان های انقلاب اسلامی می توان به سمت جنبش نرم افزاری پیش رفت.    

پیروزی انقلاب اسلامی و آغاز تحولات فکری فرهنگی گسترده، سبب برنتابیدن ابرقدرت ها و مقابله مداوم با نظام بوده است. با گسترش دانش های نوین، روش های مقابله نیز تغییر یافت. یکی از مسائل مهم در جنگ شناختی، نفوذ جریانی و ایجاد اختلال در نظام محاسباتی و تغییر مسیر حرکت است که به جهت مقابله، در ابتدا با درک متناسب از اقدامات و بیان سیاست های مقابله ای می بایست نسبت به آسیب های احتمالی مقابله با نفوذ، مصون سازی اتفاق افتد. هدف از این پژوهش «تبیین آسیب های احتمالی مقابله با نفوذ و ارائه راهکارهای عملی در جنگ شناختی می باشد» که با روش تحلیلی توصیفی و فرضیه وجود آسیب های احتمالی به بررسی آنها می پردازد.یافته های پژوهش حاکی از آن است که در کنار شناسایی و اصلاح بسترهای نفوذ، با سیاست گذاری و برخورد قاطع، می توان به تقلیل آسیب ها، کاهش خسارات و صدمات سرمایه های کشور، خنثی سازی تأثیرات، تقویت ساختار و برهم زدن معادلات دشمن دست یافت.