تبیین سازه کمال گرایی منفی بر اساس منابع اسلامی(مقاله پژوهشی حوزه)
حوزههای تخصصی:
کمال گرایی منفی به عنوان یک مشکل روان شناختی شناخته می شود که می تواند تأثیرات منفی بر سلامت روان و روابط فردی داشته باشد. هدف این پژوهش، تبیین مؤلفه های کمال گرایی منفی از منظر اسلامی است. این تحقیق به روش کیفی و با استفاده از تحلیل محتوا انجام شده است. ابتدا واژه کمال گرایی در ادبیات روان شناسی تعریف شد و سپس با جست وجو در متون اسلامی، ۲۷۰ آیه و روایت مرتبط شناسایی گردید. داده ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند که در نهایت ۱۳ مؤلفه اصلی استخراج شد. نتایج نشان داد که دین اسلام ضمن تشویق به کمال گرایی مثبت، بر پرهیز از کمال گرایی منفی تأکید دارد. مؤلفه های شناسایی شده شامل سخت گیری، عیب جویی، اهمال کاری، عدم توانایی عبور از اشتباهات و بخشش خود و دیگران، عدم توجه به ظرفیت و میزان توانمندی شخصی، خستگی و دل زدگی، آرزومندی افراطی، خودرأیی و عدم توجه به جنبه های مثبت زندگی، اشتغال توجه بیش از حد به امور جزئی و بدون ثمر، عدم انعطاف پذیری و سازگاری، عزت نفس پایین و مؤلفه قلمرویی کمال گرایی منفی هستند. این مؤلفه ها همگی در متون اسلامی مورد نکوهش قرار گرفته اند. تحقیق حاضر نشان می دهد که کمال گرایی منفی نه تنها با اصول اسلامی سازگار نیست، بلکه می تواند به اختلالات روانی منجر شود. بنابراین شناخت ابعاد این سازه از دیدگاه اسلامی می تواند به تدوین برنامه های آموزشی و درمانی مؤثر کمک کند.