میثم شاه ملکی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتابهای درسی دوره ابتدایی مبتنی بر تربیت اقتصادی قرآنی انجام شده و روش آن توصیفی- تحلیلی است. جامعه پژوهش کتابهای دوره ابتدایی در سال تحصیلی 1401-1400 است که به شیوه سرشماری محتوای آنها با استفاده از فهرست وارسی(فرم تحلیل محتوا) مبتنی بر مؤلفه های قرآنی از سوی پژوهشگر شناسایی شده است و روایی آنها را صاحب نظران بررسی، تحلیل و تأیید کرده اند. واحد تحلیل در پژوهش حاضر جمله، تصویر و مضمون است. داده های به دست آمده با استفاده از فراوانی و درصد تحلیل شده اند. ابزار گرد آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن با به کارگیری جدول لاوشی محاسبه و تأیید شده است و پایایی آن به روش فرمول پایه هولستی 0/95 محاسبه شده است. بر اساس یافته های پژوهش، در کتابهای دوره ابتدایی به طور شایسته به مؤلفه های تربیت اقتصادی قرآنی توجه نشده است. همچنین بیشتر از همه به مؤلفه شغل و درآمد توجه شده و کمترین مقدار توجه به مؤلفه های بخل و مفاسد اقتصادی است و به مؤلفه تحریم اصلاً توجه نشده است. در کتابهای حاضر بیشترین توجه به مؤلفه های تربیت اقتصادی در کتاب مطالعات اجتماعی و کمترین توجه در کتاب تفکر و پژوهش است. در کتابهای پایه ششم، بیشترین مقدار و در کتابهای پایه اول، کمترین مقدار توجه به مؤلفه های تربیت اقتصادی شده است.

از مسائل جدید در تعلیم و تربیت کشورهای پیشرفته وارد کردن برنامه هایی برای آموزش مسائل اقتصادی در سیستم تعلیم و تربیت آن کشور،در کنار آموزش مهارت های اولیه و ضروری است که این مساله ناشی از اهمیت و ضرورت روزافزون این موضوع می باشد. این پژوهش با هدف مشخص کردن مولفه های تربیت اقتصادی در حوزه توزیع بر اساس آیات قرآن انجام گرفته است و روش انجام پژوهش تحلیل متن به روش قیاسی- استقرایی بوده است که میدان پژوهش آیات قرآن است که تمام آیات قرآن مورد مداقه و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، آیات مرتبط با موضوع پژوهش مورد بررسی قرار گرفت و همچنین از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده که به جهت دریافت تایید نظر متخصصان علوم قرآنی و اقتصادی از میان اساتید اقتصادی و قرآنی دانشگاه های سطح تهران،به روش نمونه گیری هدفمند 10 نفر از اساتید جهت بررسی تناسب مقوله های استخراج شده با اهداف پژوهش انتخاب و مورد پرسش و مصاحبه نیمه ساختار یافته قرار گرفتند.یافته های پژوهش بر اساس قرآن شامل استخراج 9 مولفه، ذیل مفهوم توزیع، عبارتند از : اجتناب از مفاسد اقتصادی، انفاق و بخشش، پرهیز از بُخل، مقابله با تحریم، نفی ثروت اندوزی، عدالت و انصاف،مالیات، مسئولیت پذیری مالی و قرض الحسنه،شناسایی و استخراج شده است.