مقایسه و اثربخشی فرزند پروری مبتنی بر نظریه انتخاب و فرزند پروری مبتنی بر طرح واره درمانی بر تنظیم هیجان و مسئولیت پذیری مادران(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف: این مطالعه به مقایسه اثربخشی دو روش مداخله ای پرداخت. روش: نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری یک ماهه با گروه گواه و تخصیص تصادفی، بجامعه آماری مادران دارای فرزند ۶-۱۲ ساله ساکن اصفهان در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بود که با روش نمونه گیری داوطلبانه هدفمند و بر اساس ملاک های ورود (نداشتن سابقه اختلالات روان پزشکی، سطح تحصیلات دیپلم به بالا) انتخاب شدند. پس از غربالگری اولیه با مقیاس فرزندپروری دریسکول و پیانتا، ۳۰ نفر که نمره پایین تری کسب کرده بودند، به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه ۱۰ نفر) جایگزین شدند. پروتکل نظریه انتخاب بر اساس الگوی چهارعاملی گلاسر (نیازها، دنیای مطلوب، رفتار کلی و ارزیابی) و پروتکل طرحواره درمانی با تأکید بر طرحواره های ناسازگار اولیه در حوزه های بریدگی/طرد و محدودیت های مختل طراحی و جلسات به صورت هفتگی با رعایت پروتکل های اخلاقی برگزار گردید. برای کنترل سوگیری ها، آزمون گران از اهداف پژوهش بی اطلاع بودند و تحلیل ها با نرم افزار SPSS-23 انجام شد. یافته ها: تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد هر دو مداخله در بهبود تنظیم هیجان (با اندازه اثر ۰.۷۲ برای نظریه انتخاب و ۰.۷۵ برای طرحواره درمانی) مؤثر بودند (۰.۰۰۱p > ) در حوزه مسئولیت پذیری، طرحواره درمانی با میانگین ۸۹±۳.۲ نسبت به نظریه انتخاب (۸۱±۲.۸) برتری آماری معناداری نشان داد (۰.۰۵p > ). نتایج پیگیری نیز حاکی از پایداری اثرات بود (۰.۸۵r = ) بود. نتیجه: به کارگیری طرحواره درمانی در مداخلات فرزندپروری به ویژه برای مادران با مسئولیت پذیری پایین پیشنهاد می شود. پیشنهاد می گردد مطالعات آتی با نمونه گیری تصادفی خوشه ای، دوره پیگیری طولانی تر و در نظر گرفتن متغیرهای واسطه ای مانند ویژگی های شخصیتی انجام پذیرد.