محمدجواد قربی

فعالیت گروه تروریستی-تکفیری داعش در عراق، محیط راهبردی ایران را تحت تاثیر قرار داد و به دلیل قرار گرفتن ایران و عراق در یک مجموعه امنیتی، حضور مجدد  این جریان تروریستی بر ابعاد امنیتی جمهوری اسلامی ایران تاثیرات منفی خواهد داشت. مقاله حاضر با در نظر گرفتن این موضوع و با بهره گیری از چارچوب نظری «مجموعه امنیت منطقه ای» سعی در پاسخ به این سوال داریم؛ تهدیدات امنیتی ظهور مجدد داعش در کشور عراق برای جمهوری اسلامی ایران چه خواهد بود؟ برخی از یافته های تحقیق نشان می دهند که ظهور مجدد گروهک تروریستی داعش در کشور عراق منجر به بروز تبعات امنیتی نظیر؛ تضعیف گفتمان شیعی در عراق، تغییر موازنه قدرت در منطقه، حضور نظامی آمریکا در منطقه، احتمال همسویی نظم جدید در کشور عراق با رژیم صهیونیستی، تاثیرپذیری گروه های تجزیه طلب در نواحی مرزی ایران، افزایش تسلیحات و نیروهای نظامی غربی در منطقه، کاهش توجه کشورهای اسلامی به موضوع رژیم صهیونیستی، درگیری داخلی بین گروه های اسلامی و تغییر الگوهای دوستی و دشمنی در محیط امنیتی آسیای غربی، تخریب عمق استراتژیک و توانمندی الهام بخشی جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه و ... برای جمهوری اسلامی ایران خواهد شد.

ناسیونالیسم و ملی گرایی افراطی به مثابه یکی از تهدیدات راهبردی در جامعه دینی، پیامدها و تبعات منفی زیادی را برای جوامع اسلامی به همراه داشته است؛ تا جایی که رهبران انقلاب اسلامی نسبت به تبعات مخرب آن برای امت اسلامی و علی الخصوص جامعه ایرانی هشدار دادند و همگان را به دوری از افراط گرایی قومی و مذهبی توصیه نمودند. در این میان، آیت الله خامنه ای در بیانات، پیام ها و سخنرانی های خویش در مناسبت های مختلف، ابعاد مختلفی از این پدیده را بررسی نموده اند که می تواند نقشه راه جامعه اسلامی در برابر تهدید قوم گرایی باشد. ازاین رو، مقاله حاضر تلاش دارد با بهره گیری از روش تحلیلی-توصیفی و مطالعات کتابخانه ای به این سؤال پاسخ دهد که؛ ناسیونالیسم در اندیشه و آراء آیت الله خامنه ای دارای چه بار مفهومی است و پیامدها و راهبردهای مقابله با آن کدم اند؟ مرجع این مقاله نیز مجموعه بیانات و سخنرانی های آیت الله خامنه ای است و برخی از یافته ها نشان می دهند که ایشان با ملی گرایی مثبت که مبتنی بر تقوا، ایمان و احساسات دینی است، موافق هستند و در نقطه مقابل، هرگونه فعالیت های مرتبط با خون، نژاد و زبان که بسترساز ناسیونالیسم افراطی است را رد می کنند و اعتقاد دارند بسترهایی نظیر بی تدبیری سیاسی ملت های اسلامی، روشنفکران وابسته و بی توجهی نسبت به همبستگی اسلامی می توانند تهدید ناسیونالیسم را چند برابر سازند. ازاین رو آیت الله خامنه ای تأکید دارد باید از طریق بصیرت سیاسی، کثرت گرایی قومی، یکپارچگی ملی، بازگشت به اسلام و آموزه های دینی، تقویت عزت دینی و ملی به مهار گرایش های ملی گرایی افراطی پرداخت.