امیر بسطامی

تُعدّ السیمیائیه من الحقول المعرفیه الحیویه التی تهتم بدراسه العلامات والأنظمه الرمزیه والإشارات الداله فی شتى مظاهر النشاط الإنسانی. ورغم أهمیتها المتزایده، فإن موقعها فی خارطه المعرفه ما یزال مثار جدل إبستمولوجی واسع. یهدف هذا المقال إلى حسم مسأله تصنیف السیمیائیه وتحدید طبیعتها المعرفیه، مجیباً عن إشکالیه محوریه: هل تُعد السیمیائیه علماً مستقلاً، أم مجرد نظریه، أم منهجاً نقدیاً؟ ولتحقیق هذا الهدف، اعتمد البحث المنهج الوصفی التحلیلی النقدی، مستنداً إلى معاییر "فلسفه العلم" التی تُحدد ماهیه العلوم وتمیزها عن النظریات والمناهج، وذلک عبر تحلیل المفاهیم الأساسیه واستعراض آراء الخبراء. ومن أبرز النتائج التی توصل إلیها المقال أن السیمیائیه تستوفی معاییر "العلم" بشکل کامل، إذ تدرس موضوعاً محدداً (العلامات والدلالات) باستخدام قواعد ومبادئ دقیقه. وفی الوقت ذاته، أثبت البحث عدم وجود تعارض بین علمیّه السیمیائیه واستخدامها ک "منهج" إجرائی لتحلیل النصوص الأدبیه والفنیه وکشف مدالیلها الخفیه. کما خلصت الدراسه إلى أن النظریه - بطبیعتها المحدوده واحتیاجها للإثبات - لا ترقى لمستوى شمولیه العلم؛ وعلیه، فإن إطلاق مصطلح "النظریه" على السیمیائیه بإطلاق یفتقر إلى الدقه العلمیه نظراً لتعدد الاتجاهات النظریه داخل هذا الحقل، ما لم تُقیّد النظریه باسم صاحبها أو موضوعها المحدد.

از مواردی که در برگردان آیات قرآن کریم کم تر مورد توجه قرار گرفته، معانی مختلف ال و خصوصاً ال عهد ذهنی بلاغی است و این مسأله موجب آسیب در ترجمه می شود، ال عهد ذهنی در بلاغت و علم نحو معانی متفاوتی نسبت به هم دارد که قدماء به این مورد اشاره نکرده اند. این مقاله به روش توصیفی - تحلیلی به معناشناسی ال در محدوده صد آیه اول قرآن کریم در ترجمه محمدعلی رضایی اصفهانی می پردازد و از این رهگذر به دنبال تحلیل دقیق معانی ال و بررسی راه های نمایش آن ها در ترجمه مذکور می باشد. روش مترجم در ترجمه انواع مختلف ال استخراج شده است و در برخی از ترجمه های ارائه شده در این دامنه پژوهشی، ملاحظاتی مطرح گردیده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که در ترجمه عهد حضوری تنها با ترجمه نمودن اسم اشاره و حرف ندا در کنار اسم معرفه می توان مفهوم حضور در ال را آشکار نمود. چنانکه در زبان عربی نیز نشانه عهد حضوری بودن ال، وجود این قرائن می باشد و مترجم نیز همین طریق را پیموده است و توضیح بیشتری نمی دهد و برای رساندن عهد ذکری صریح، لفظ«این» را اضافه نموده و برای نمایش ال موصوله تعبیر به «کسانی که» آورده است، همانگونه که موصولات اسمی چنین ترجمه می شوند. ال جنس و عهد ذهنی بلاغی به همان شکل معرفه معنا می شود و علامت خاصی برای شناخت آن وجود ندارد.