احسان علی نیا بنگر

در قرن معاصر بکارگیری مهارت های فرآیند علمی برای یادگیری مادام العمر حیاتی است. با این حال، در کشور ما وضعیت آموزش مهارت ها و تسلط معلمان بر آن ها نامشخص است. از این رو هدف مطالعه حاضر شناسایی وضعیت موجود آموزش مهارت های فرآیند علمی است. در ابتدا طرح کدگذاری مهارت های دوازده گانه تدوین و تحلیل محتوای کتاب درسی علوم تجربی پایه ششم ابتدایی چاپ 1403-1402 و راهنمای معلم مربوط چاپ 1393-1392 با واحد ثبت مضمون و روش آنتروپی شانون انجام شد. سپس پرسشنامه ی محقق ساخته شامل 25 سؤال بر اساس طیف لیکرت بین 92 نفر از معلمان ششم ابتدایی شهرستان بابلسر که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند، توزیع گردید. روایی ابزار تحلیل محتوا و پرسشنامه از طریق نظرات اساتید گروه تکنولوژی آموزشی اعتبارسنجی شد و پایایی تحلیل محتوا با مقادیر کاپا بین 627/0 و 871/0 و پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 تائید گردید. برای آمار استنباطی نیز از آزمون نرمالیته کولموگروف-اسمیرنف و تی زوجی استفاده شد. طبق نتایج بدست آمده، بیشترین توجه کتاب درسی، کتاب راهنمای معلم و معلمان به مهارت های تعریف عملیاتی و رابطه مکان و زمان بوده و مهارت های ارتباطات و استنتاج نسبتاً کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. نتایج نشان دهنده عدم وجود تعادل در پوشش مهارت های فرآیند علمی در برنامه درسی آموزش علوم پایه ششم است؛ لذا بازنگری در برنامه درسی و توجه مؤلفان به موضوع توزیع متوازن مهارت ها پیشنهاد می گردد.

در پژوهش حاضر، محتوای کتاب درسی علوم تجربی پایه ششم ابتدایی و راهنمای معلم مربوط با هدف شناسایی وضعیت موجود آموزش مهارت های فرآیند علمی مورد تحلیل قرار گرفت. پس از تدوین طرح کدگذاری، تحلیل محتوای متن، تصاویر و فعالیت های کتاب ها با واحد ثبت مضمون به روش آنتروپی شانون انجام گردید. روایی و پایایی ابزار تحلیل محتوا با کمک نظر متخصصان و مقادیر کاپا بین 627/0 و 871/0 تأیید شد. طبق نتایج بدست آمده، مهارت های تعریف عملیاتی به ترتیب با وزن 4315/0 و 4708/0 و رابطه مکان و زمان با وزن 2158/0 و 4708/0 به عنوان مهم ترین مهارت ها در کتاب درسی و راهنمای معلم بوده و از توجه کافی به مهارت های استنتاج به ترتیب با وزن 0042/0 و 0015/0 و ارتباطات با وزن 0014/0 و 0035/0 در کتاب درسی و راهنمای معلم غفلت شده است. نتایج تحلیل محتوا حاکی از عدم وجود تعادل در پوشش مهارت های فرآیند علمی در برنامه درسی است.

بررسی های اخیر تصویر نگران کننده ای از آموزش الکترونیکی در بستر شبکه شاد برای درس علوم تجربی در مقطع ابتدایی ارائه می دهند. پژوهش حاضر با هدف تأثیر طراحی اجتماع کاوشگر بر مهارت های استدلال ورزی برای درس علوم تجربی در بستر شبکه آموزشی دانش آموزی انجام شده است. طرح تحقیق، شبه آزمایشی با نمونه گیری در دسترس شامل 26 دانش آموز پسر پایه ششم ابتدایی یکی از مدارس شهرستان بابلسر استان مازندران در سال تحصیلی 1401 بود که از میان جامعه آماری دانش آموزان ابتدایی در منطقه یک این شهر انتخاب شد. درحالی که گروه کنترل آموزش معمول را دریافت کردند در گروه آزمایش از طراحی مبتنی بر اجتماع کاوشگر برای مهارت استدلال ورزی استفاده شد. نتایج حاکی از تأثیر مثبت این طراحی بر کیفیت یادگیری و مهارت استدلال محور دانش آموزان بود. همچنین این مطالعه انجام تحقیقات در مقیاس بزرگتر را برای اجرای اجتماع کاوشگر مبتنی بر مهارت های استدلال محور در یک زمینه آنلاین توصیه می کند.

در مطالعه حاضر، اثربخشی آموزش مبتنی بر استیم بر درک مفهومی دانش آموزان ابتدایی یکی از مدارس روستایی شهرستان بابل از مبحث گیاهان مورد بررسی قرار گرفت. طرح پژوهش شبه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون با گروه آزمایش و گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش دانش آموزان دختر پایه پنجم در سال تحصیلی 1404-1403 می باشد. نمونه مورد بررسی شامل 24 دانش آموز دختر پایه پنجم که با روش نمونه گیری در دسترس و بر اساس دانش قبلی خود در درس علوم به دو گروه دوازده نفره آزمایش و گواه تقسیم شدند. گروه آزمایشی به مدت 5 هفته در معرض آموزش مبتنی بر استیم قرار گرفته و گروه گواه در همان مدت، آموزش معمول و سنتی را دریافت نمودند. همسانی درونی پیش آزمون و پس آزمون به ترتیب با ضریب آلفای کرونباخ 793/0 و 762/0 تأیید و نرمال بودن داده های حاصل از آن ها به روش شاپیرو-ویلک محاسبه شد. بر اساس یافته ها، یادگیری استیم-محور در بهبود درک مفهومی دانش آموزان اثرگذار است.

امنیت غذایی سنگ بنای یک جامعه توسعه یافته و عنصر اصلی سلامت فکری، روانی و جسمی اعضای آن است لذا توسعه ی کشاورزی فاکتور مهمی به شمار می رود که امنیت غذای آینده به آن وابسته می باشد. در این بین نیاز کشورهای در حال توسعه همچون ایران، سوریه و لیبی به فراگیری علم کشاورزی برای رشد و پیشرفت در همه زمینه ها از اهمیت زیادی برخوردار است. از آنجایی که ﺑﺎ تحلیل آموزش های مربوط به این ﻋﻠﻢ در کتاب های درسی و ﺑا بررسی آن ﻣﯽ ﺗﻮان ﻋﻤﻠﮑﺮد خویش را بهبود بخشید از این رو لازم است مطالعه روی کتب درسی کشور های مختلف در زمینه کشاورزی گسترش یابد. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی محتوای بخش کشاورزی کتاب درسی علوم پایه چهارم ابتدایی بر اساس الگوی مریل انجام شده است. جامعه آماری، محتوای بخش کشاورزی علوم چهارم ابتدایی کشور ایران، سوریه و لیبی است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش تحقیق آن، توصیفی و از نوع تحلیل محتوا می باشد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که هدف اصلی نویسندگان محتوای کشاورزی در کتاب ایران و لیبی، توسعه ی دانش نظری و در کتاب سوریه، دانش عملی است همچنین در نوع موضوع، کتاب علوم چهارم در سوریه و لیبی متناسب با انتظارات آموزشی مدنظر نیست ولی در ایران بایستی مؤلفان به میزان مناسب به روش کار اهمیت دهند و در نوع عملکرد، محتوای کتاب هر سه کشور مطابق با انتظارات آموزشی مورد نظر نیست همچنین مؤلفه های نوع موضوع در همه سطوح عملکرد، در کشور ایران به صورت متوازن توزیع شده است.