جواد نکونام

بیان مسئله: تاکنون پژوهش های زیادی در راستای آموزش دروس مختلف دوره ابتدایی و متوسطه با بهره گیری از مفاهیم و رسانه های هنری تحت عنوان "کاربرد هنر در آموزش" صورت گرفته است، اما عکس این تحقیقات کمتر موردتوجه بوده است. جستار حاضر با فرض کاربرد مؤثر سایر دروس در آموزش هنر شکل گرفته است. هدف: پژوهش حاضر به دنبال آن است از محتوای تصویری و مفهومی کتاب فارسی پایه هفتم، جهت ارائه مطالب کتاب فرهنگ و هنر در همین پایه استفاده کند. سوال پژوهش: جستار حاضر پاسخ می دهد که بهره مندی از محتوای کتاب فارسی، جهت طراحی آموزشی و تدریس درس فرهنگ و هنر پایه هفتم، چه میزان اثربخش است؟ روش تحقیق: پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و تطبیقی انجام شده است. جهت گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است. داده ها به روش کیفی تجزیه وتحلیل شده اند. ابتدا محتوای فصول کتاب درسی فرهنگ و هنر و کتاب فارسی پایه هفتم باهم تطبیق داده شده و بر اساس داده های حاصل شده و دامنه محدود پژوهش، یک نمونه طراحی آموزشی خرد ارائه می شود. در بخش میدانی با بهره گیری از درس آزاد کتاب فارسی، به کار بستن مهارت های آموخته شده هنری دانش آموزان مورد آزمون عملی قرار می گیرد؛ به همین منظور تعداد هجده نفر از دانش آموزان دختر پایه هفتم مدرسه حضرت معصومه (س) قوچان انتخاب و از آنان خواسته شد در ساعت فرهنگ و هنر، به عنوان تمرین کاربردی هنر، به خوشنویسی و طراحی در صفحه درس آزاد کتاب فارسی بپردازند. نتایج تحقیق: یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق محتوای دو کتاب فارسی و هنر برخلاف باور ابتدایی نه تنها موجب محدودیت در فرآیند تدریس نیست بلکه با چالشی که می آفریند باعث نوآوری و تنوع در طراحی آموزشی و تسهیل فرآیند یاددهی-یادگیری می شود.

بیان مساله: بخشی از هنر گرافیک که به طراحی اطلاعات می پردازد اینفوگرافیک نام دارد. پژوهش حاضر سعی دارد با بهره گیری از عناصر هنر سنتی، به طراحی اینفوگرافیک ها در محیط شهری، هویت ببخشد. بدین منظور به ارائه یک مدل روش طراحی پرداخته است.مساله اصلی پژوهش حاضر این است که چگونه می توان در ارائه مدل روش طراحی اینفوگرافیک ها، از عناصر هنر سنتی چنان بهره برد که هم کارکرد اطلاع رسانی در اینفوگرافیک ها را تامین کند و هم در بعد بصری خود، منطبق بر فرهنگ تصویری و هنر سنتی سرزمین ایران باشد. هدف: هدف کلی این جستار، طراحی یک مدل مفهومی است که بر اساس آن برای طراحی و هویت بخشی به اینفوگرافیک ها در محیط شهری، از عناصر بصری هنر سنتی بهره برداری شود. در نهایت مدل مفهومی پژوهش با رویکرد مطالعه موردی، در محیط واقعی مورد آزمون قرار گرفته و به بنای گنبد خشتی تعمیم یافته است. فرضیه: فرض نخست اینکه با استفاده از عناصر تصویری، شیوه بیانی و بصری سازی داده ها در آثار هنر سنتی، می توان برای اینفوگرافیک های مدرن، جنبه هویت فرهنگی- تاریخی و بومی به وجود آورد. بنا بر فرض دوم، با توجه به ابعاد و ویژگی های فرهنگی و بومی مناطق تاریخی می توان اینفوگرافیک هایی متناسب با بافت های تاریخی شهرهای مختلف ایران در دوره معاصر طراحی نمود. روش تحقیق: روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی و پیمایشی می باشد. نتایج: یافته های پژوهش نشان می دهد می توان با استفاده از عناصر تصویری هنر سنتی، برای اینفوگرافیک های مدرن، جنبه هویت فرهنگی- تاریخی به وجود آورد و با توجه به ویژگی های فرهنگی و بومی مناطق تاریخی می توان اینفوگرافیک هایی متناسب با بافت تاریخی شهرهای معاصر  ایران طراحی نمود.

کشف بینامتنیت در قرن بیستم، نگرش نوینی در افق مطالعات علوم انسانی و هنر فراهم آورد. از گرایش های مهم بینامتنی، بینامتنیت خوانشی است که نخستین بار رولان بارت مطرح کرد. مقاله پیش رو، به مطالعه مجسمه سفالین «سلطان طغرل بیک سلجوقی» متعلق به هنر دوره اسلامی ایران با رویکرد بینامتنیت خوانشی پرداخته است. هدف اصلی نوشتار حاضر، آشنایی مخاطبان با یکی از شیوه های مهم نقد ادبی و هنری معاصر، یعنی بینامتنیت خوانشی است که با تطبیق آن بر پیکره های مطالعاتی ایرانی و اسلامی، قابل بهره برداری است. در ابتدا، شناسه تاریخی پیکره حاضر معرفی می شود و سپس، کشف تمامی خوانش های ممکن با رویکرد بینامتنی در مجسمه مذکور کانون توجه قرار می گیرد. در مرحله بعد، با تحقیقی میدانی، نقش متن های مذکور در خوانش مخاطبان اثر نقد و بررسی می شود. بدین منظور، چهل خوانش مختلف که از مصاحبه با دانشجویان رشته های هنر و ادبیات شکل یافته، محور تحلیل این قسمت است. یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد اول، خوانش بینامتنی به عنوان روش تحقیق، قابلیت نقد و بررسی آثار هنری و تجسمی ایرانی- اسلامی را دارد. دوم، خوانش مخاطبان اثر حاضر، اغلب خوانشی مرکب (متنی، بینامتنی و فرامتنی) بوده است.