اکبر کریم زاده

رفتار هزینه یکی از مسائل مهم و بحث برانگیز در حسابداری مدیریت است که بطور گسترده ای فرآیندهای تصمیم گیری را تحت تأثیر قرار می دهد. همچنین، افزایش رقابت در بازارهای داخلی و جهانی، تولیدکنندگان را وادار ساخته تا ساختار هزینه های خود را بهتر بشناسند. از این رو، در این پژوهش، تاثیر تعدیلی عوامل رقابتی بازار بر رابطه بین اعتبار تجاری و رفتار نامتقارن هزینه ها در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است. برای این منظور، اطلاعات صورت های مالی167 شرکت در دوره زمانی 1389 الی1400 گردآوری شده است. یافته های پژوهش بیانگر این است که با استفاده از هر سه معیار اعتبار تجاری، بین اعتبار تجاری و چسبندگی هزینه ها رابطه معنی داری وجود ندارد. همچنین، نتایج نشان می دهد که عوامل رقابتی بازار بر رابطه بین اعتبار تجاری و چسبندگی هزینه ها، با استفاده از هر چهار معیار عوامل رقابتی، تاثیر معنی داری ندارد. بنابراین، شرکت های فروشنده در زمان کاهش فروش، قادر نیستند که مدیران را به کاهش نامتناسب منابع بلااستفاده به منظور افزایش کارایی عملیاتی و کاهش خطر ورشکستگی مشتری، مجبور کنند. در نتیجه، به مدیران توصیه می شود که با کسب اطلاعات خصوصی مشتریان در مورد عملکرد و ثبات عملیاتی آن ها، روابط بلندمدت با مشتریان برقرار کرده و تلاش بیش تری برای نظارت بر شیوه های مدیریت هزینه آن ها داشته باشند. زیرا این امر می تواند موجب اطمینان از مدیریت مؤثر هزینه به وسیله نقش حاکمیت خارجی شرکت های فروشنده گردد.

هدف: مدیریت هزینه و چگونگی برنامه ریزی مصرف منابع یکی از مسائلی است که همواره جهت مدیریت در راستای ارزش آفرینی برای بنگاه تحت مدیریت خود با آن سروکار دارند، اما این امر مستلزم آگاهی کامل از چگونگی رفتار هزینه ها و عوامل تاثیرگذار بر رفتار هزینه ها است. مطالعات پیشین در مورد رفتار نامتقارن هزینه، به طور عمده بر عوامل داخلی تمرکز داشته اند. با این وجود، مدیران در زمان اتخاذ تصمیمات راهبردی هزینه، عوامل داخلی و خارجی را توأماً مورد توجه قرار می دهند. از این رو، در این پژوهش، جهت توجه بر عوامل خارجی، تاثیر عوامل رقابتی بر رفتار نامتقارن هزینه ها در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش و ماهیت، همبستگی یا همخوانی است. برای دستیابی به اهداف پژوهش، اطلاعات صورت های مالی 167 شرکت در دوره زمانی 1389 الی 1398 مورد بررسی قرار گرفت. برای آزمون فرضیه ها از رگرسیون چند گانه با داده های ترکیبی استفاده شده است. نتایج: نتایج حاصل از آزمون فرضیه های پژوهش بیانگر این است که عوامل رقابتی از جمله تمایز محصولات، هزینه ورود و اندازه بازار، تاثیر معنا داری بر رفتار نامتقارن هزینه های فروش، اداری و عمومی ندارد. نتیجه گیری: شرکت های فعال در صنایع رقابتی، کنترل کم تری بر قیمت محصولات دارند و ممکن است برای حفظ سودآوری معین یا به حداقل رساندن زیان، هزینه ها را کاهش دهند. همچنین، شرکت های فعال در صنایعی که هزینه ورود بیشتر است، تمایل کمتری بر سرمایه گذاری در منابع متعهدانه مانند هزینه تبلیغات، تحقیق و توسعه و هزینه های فروش، اداری و عمومی دارند تا از ورود رقبای بالقوه به این بازار و همچنین از دستیابی به قدرت انحصاری بلندمدت جلوگیری کنند. در نتیجه، مدیران این شرکت ها ممکن است در زمان کاهش فروش، اقدام به کاهش این مخارج نمایند.

در این پژوهش، تجزیه و تحلیل جامعی روی، بررسی رابطه بین مربوط بودن ارزش اطلاعات حسابداری و چرخه عمر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران شامل یک دوره پنج ساله بین سال های 1390 الی 1394 انجام گرفت. این پژوهش شامل پنج فرضیه می باشد در این پژوهش سود هر سهم دوره جاری، سود هر سهم دوره گذشته، تغییرات سود هر سهم، ارزش دفتری و ارزش بازار سهام به عنوان متغیر مستقل و چرخه عمر شرکت به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده اند. اندازه شرکت و اهرم مالی نیز به عنوان متغیرهای کنترل در نظر گرفته شده اند. در این پژوهش جهت طبقه بندی داده ها از نرم افزار Excel استفاده شده است همچنین پس از طبقه بندی داده های پژوهش برای پردازش داده ها و انجام تخمین ها از نرم افزارها EViews استفاده شده است. براساس آزمون فرضیات، نتایج حاکی از وجود ارتباط مستقیم و معنی دار بین سود هر سهم سال جاری؛ سود هر سهم سال گذشته؛ تغییرات سود هر سهم و ارزش دفتری هر سهم با متغیر وابسته چرخه عمر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در عین حال شواهد کافی دال بر ارتباط معنی دار بین ارزش بازار هر سهم و چرخه عمر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران یافت نشد.