فهیمه صادقی زمانی

پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر فرزندپروری مثبت و مربی گری هیجانی بر بهزیستی و استرس والدگری مادران دارای کودکان ناتوان ذهنی به روش شبه آزمایشی اجرا شد. جامعه آماری مادران دارای کودکان ناتوان ذهنی 7 تا 12 ساله شهر تهران در سال تحصیلی 1402-1403 بود که با روش نمونه گیری در دسترس از مدارس دخترانه استثنایی تهران، 18 مادر انتخاب و در دو گروه آزمایشی با انتساب تصادفی، برنامه های آموزشی فرزندپروری مثبت براساس مدل یادگیری اجتماعی و مربی گری هیجانی مبتنی بر فلسفه فراهیجانی، در 8 هفته 90 دقیقه ای دریافت کردند. گردآوری داده ها با پرسشنامه های بهزیستی روان شناختی ریف (2004) و استرس والدگری آبیدین (1995) در سه مرحله پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری یک ماهه بود. روایی و پایایی پرسشنامه ها و روایی محتوایی برنامه های آموزشی مورد تأیید قرار گرفتند. روش تحلیل واریانس آمیخته با نرم افزار 26- spss نشان داد که دو روش آموزشی تفاوت معنی داری در افزایش بهزیستی روان شناختی ((p = .048 و کاهش استرس والدگری (p < .001) داشتند، اما فرزندپروری مثبت در بهبود بهزیستی روان شناختی و کاهش استرس والدگری مادران دارای کودکان ناتوان ذهنی مؤثرتر بود. این یافته ها نشان می دهند که برای کاهش مشکلات روان شناختی و عاطفی این مادران از این آموزش ها به ویژه فرزندپروری مثبت و یا ادغام آنها می توان استفاده کرد.

پژوهش حاضر به منظور تعیین ساختار روابط بین اعضای خانواده براساس ویژگی های شخصیتی، انجام گردید. روش پژوهشی پیمایشی-اکتشافی از نوع همبستگی بود. با روش تصادفی خوشه ای ازمیان خانواده های دارای دختر دبیرستانی مناطق 1 و 3 شهر تهران، نمونه نهایی (داده های تمیز) باحجم 416 نفر در قالب 130 خانواده (واحد مورد مطالعه) انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها از پرسشنامه ویژگی های شخصیتی NEO-FFI استفاده گردید. نمایش گرافیکی بر اساس داده های جمع آوری شده از طریق تکنیک تحلیل شبکه (نظریه گراف) و الگوریتم فروترمن-رینگولد با استفاده از بسته های نرم افزاری qgraph و bootnet در نرم افزار R تجزیه و تحلیل شد. الگوهای رسم شده نشان داد که در خانواده ها، پدر- مادر کوتاهترین فاصله شخصیتی را میان اعضاء خانواده دارند. ارتباط بین تمام اعضای خانواده، غیراز دو رابطه، در خانواده های پنج نفره مثبت و معنادار بود. در خانواده های سه و چهار نفره، مادر و در خانواده های پنج نفره، پدر مرکزیت را بین اعضای خانواده داشتند. این نتایج با نتایج بعضی از مطالعات با بوم شناخت متفاوت (سایر کشورها) یکسان است.