ارزیابی و رتبه بندی مؤلفه های روایت پردازی در کتاب شیمی دهم با استفاده از مدل آنتروپی شانون
حوزههای تخصصی:
هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم از منظر توجه به مؤلفه های روایت پردازی و تعیین اولویت این مؤلفه ها بر اساس مدل آنتروپی شانون انجام شد. روش پژوهش: پژوهش از نوع تحلیل محتوا است. داده های پژوهش از طریق سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته گردآوری شد. روایی ابزار با نظر متخصصان آموزش شیمی و تحلیل محتوا تأیید گردید. پایایی ابزار از طریق محاسبه ضریب توافق بین دو کدگذار مستقل به دست آمد که نشان دهنده دقت و ثبات کدگذاری بود. تحلیل داده ها با استفاده از مدل آنتروپی شانون انجام گرفت تا ضمن در نظر گرفتن فراوانی و پراکندگی مؤلفه ها، میزان اهمیت نسبی هر یک در فرآیند روایت پردازی کتاب شیمی دهم تعیین شود. یافته ها: یافته ها نشان داد که مؤلفه مثال های روزمره با فراوانی 40/9 درصد بیشترین سهم را در کتاب شیمی دهم به خود اختصاص داده است. پس از آن، مؤلفه های علمی (24/9 درصد)، تاریخی (11/6 درصد)، و دینی–فرهنگی (8/8 درصد) قرار داشتند. مؤلفه های شخصیت محوری (7/2 درصد) و شبیه سازی (6/6 درصد) کمترین فراوانی را نشان دادند. با این حال، نتایج حاصل از تحلیل آنتروپی شانون نشان داد که مؤلفه های تاریخی و شبیه سازی، علی رغم فراوانی کمتر، از ضریب اهمیت بالاتری برخوردار هستند. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که فراوانی بیشتر یک مؤلفه لزوماً به معنای نقش بارزتر آن در تمایز بخشیدن به ساختار روایی کتاب نیست. به طور خاص، مؤلفه های تاریخی و شبیه سازی به دلیل پراکندگی مناسب تر و نقش مؤثر در تسهیل درک مفاهیم پیچیده شیمی، از اهمیت بالاتری برخوردار بودند. این پژوهش بر لزوم توجه هم زمان به تنوع، پراکندگی و کیفیت استفاده از مؤلفه های روایت پردازی در طراحی و تألیف کتاب های درسی تأکید دارد. بهره گیری متوازن و هدفمند از این مؤلفه ها می تواند به انتقال مؤثرتر مفاهیم علمی و افزایش جذابیت و اثربخشی کتاب های درسی منجر شود.