سحر عباسی

هدف: بیش فعالی یکی از شایع ترین اختلالات رفتاری-رشدی در دانش آموزان دوره ابتدایی است که عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی آن ها را تحت تأثیر قرار می دهد. هدف این پژوهش، شناسایی و تبیین جامع علل بیش فعالی در دانش آموزان ابتدایی با رویکرد فراترکیبی و کتابخانه ای بود. روش کار: روش تحقیق از نوع مطالعات اسنادی-مروری سیستماتیک بوده و داده ها از طریق فیش برداری سیستماتیک از مقالات علمی داخلی و خارجی، کتاب های مرجع و اسناد معتبر مرتبط (بیش از ۵۰ منبع، پس از غربالگری ۱۵ منبع اصلی) گردآوری شد. جامعه آماری شامل کلیه پژوهش های منتشرشده مرتبط با موضوع در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ (داخلی) و ۲۰۲۵-۲۰۲۶ (خارجی) بود و نمونه گیری هدفمند انجام گرفت. ابزار گردآوری اطلاعات فیش برداری کیفی با دسته بندی موضوعی (زیستی، محیطی، آموزشی، روان شناختی، اجتماعی-فرهنگی) و تحلیل محتوای کیفی بدون آمار توصیفی بود. نرم افزار خاصی برای تحلیل آماری استفاده نشد و فرآیند به صورت کیفی- تفسیری انجام پذیرفت. نتایج: نتایج نشان داد بیش فعالی پدیده ای چندعاملی است که تعامل عوامل زیستی (پایه حساسیت عصبی)، محیطی- خانوادگی (تشدیدکننده)، آموزشی- مدرسه ای (زمینه بروز)، روان شناختی-شناختی (پایدارکننده) و اجتماعی- فرهنگی (برچسب زننده) آن را شکل می دهد. نتیجه گیری کلی حاکی است که شناخت جامع این علل چندلایه، مبنایی برای طراحی مداخلات زودهنگام، آموزش والدین و معلمان، بازنگری ساختار کلاس و سیاست گذاری آموزشی فراگیر فراهم می آورد تا کودکان بیش فعال از حاشیه به مرکز یادگیری بازگردند. نتیجه گیری: نتایج کلی نشان می دهد که بیش فعالی در دانش آموزان ابتدایی نتیجه تعامل عوامل ژنتیکی، عصبی، روان شناختی و محیطی است. مدیریت مؤثر آن نیازمند رویکردی چندبعدی شامل آموزش والدین، مداخلات مدرسه محور و در صورت لزوم درمان تخصصی است.

هدف تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی به لحاظ میزان توجه به مؤلفه های حقوق تربیتی بود. پژوهش حاضر از نوع تحلیل محتوا بوده و پس از استخراج مؤلفه های حقوق تربیتی از مبانی نظری، به شیوه نمونه گیری هدفمند و متناسب باهدف پژوهش، کتاب های درسی مطالعات اجتماعی و فارسی دوره ابتدایی انتخاب و بررسی شدند. ضریب اهمیت هر یک از مؤلفه ها با روش آنتروپی شانون به دست آمدند. در پژوهش حاضر ملاک جایگاه مؤلفه های حقوق تربیتی در کتاب های درسی دوره ابتدایی بود و تحقیق تناقضی با نظرات نویسندگان و مبانی اسلامی حاکم بر کشور نداشت. نتایج نشان داد بیشترین ضریب اهمیت در کتاب های مطالعات اجتماعی مربوط به مؤلفه حق دسترسی به آموزش وپرورش به مقدار 605/0 و کمترین ضریب اهمیت مربوط به مؤلفه حق احترام در محیط یادگیری به مقدار 353/0 بود و همچنین بیشترین ضریب اهمیت در کتاب های فارسی (بخوانیم) مربوط به مؤلفه حق دسترسی به آموزش وپرورش با ضریب 712/0 و کمترین ضریب اهمیت مربوط به مؤلفه حق احترام در محیط یادگیری با ضریب 533/0 بود. با توجه به نتایج، در کتاب های مطالعات اجتماعی و فارسی به اصل مداومت، در تنظیم محتوای این کتاب ها به حقوق تربیتی کودک توجه لازم و کافی نشده است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی قابلیت های اینترانت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در مدیریت دانش از دیدگاه کاربران انجام گرفته است. روش پژوهش، پیمایشی تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه است. جامعه پژوهش، یک نمونه طبقه ای به تعداد 252 نفر از کارکنان و اعضای هیئت علمی را شامل می شود. تحلیل یافته ها نشان داد که اعضای هیئت علمی بیشتر از کارکنان در طول روز به اینترانت سازمان مراجعه می کنند و از دیدگاه بیشترین درصد کاربران، محتوای اطلاعاتی ارائه شده در آن تاحدودی مفید است و بین میانگین مطابقت قابلیت های اینترانت سازمان با نیازهای کارکنان و مطابقت آن با نیازهای اعضای هیئت علمی، تفاوت معنی دار وجود ندارد. به علاوه، کاربران در زمینه اشتراک دانش در حد کمی نقش داشته اند و بررسی ها نشان داد بین میزان مشارکت کارکنان و اعضای هیئت علمی نیز تفاوت معنی داری وجود نداشته است. همچنین براساس سایر یافته ها، مهمترین مشکل کاربران، وجود سانسور و عدم ارائه اطلاعات مناسب و کاربردی در محتوای اینترانت سازمان بوده است.