مهدی علیپور حافظی

هدف : هدف از پژوهش حاضر، شناسایی وضعیت مجلات علمی کشورهای ایران، ترکیه و عربستان براساس شاخص های آلتمتریکس در پایگاه اسکوپوس و نیز تببین رابطه میان شاخص های آلتمتریکس و عملکرد کیفی مجلات در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس است. روش پژوهش : از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد مطالعه تحلیلی از نوع علم سنجی است. شاخص های کمی آلتمتریک از پایگاه آلتمتریک اکسپلورر و شاخص های کیفی مجلات از طریق پایگاه اسکوپوس گردآوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها به دلیل توزیع غیریکنواخت داده ها از آزمون همبستگی پیرسون در نرم افزار اس.پی.اس.اس استفاده شد. یافته ها : در ایران 44.4 درصد، در ترکیه 57.61 درصد و در عربستان 93.54 درصد مجلات علمی دارای نمره آلتمتریک بودند. در ایران حوزه موضوعی داروسازی، در ترکیه حوزه بهداشت و در عربستان حوزه پرستاری از میانگین نمره آلتمتریک بالایی برخوردار بودند. مهمترین رسانه اجتماعی مورد استفاده در این کشورها توییتر بوده است. در ایران بین SJR و میانگین نمره آلتمتریک آن رابطه آماری وجود دارد. در ترکیه تنها رابطه آماری معنادار و ضعیف بین SJR و CiteScore با میانگین نمره آلتمتریک آن دیده می شود. در عربستان بین شاخص های استنادی آن با میانگین نمره آلتمتریک آنها رابطه آماری دیده نمی شود. نتیجه گیری : مجلات باکیفیت تر و دارای شاخص استنادی بیشتر به میزان بیشتری در رسانه های اجتماعی نمایان می شوند. به طور کلی یافته ها نشان داد کشور عربستان از نظر میزان حضور در رسانه های اجتماعی و نمره آلتمتریک وضعیت قابل قبولی ندارند. با توجه به چالش های موجود برای آلتمتریک نمی توان آن را به عنوان شاخص جایگزین برای مجلات علمی در نظر گرفت بلکه می تواند معیار مکملی برای ارزیابی مجلات به کار رود.

هدف: این مقاله به شناسایی پژوهشگران پرکار و بانفوذ و همچنین تعیین حدود و ثغور همکاری های پژوهشی جامعه علمی حیطه کتابخانه های دیجیتالی ایران پرداخته است. روش شناسی: مطالعه حاضر از نوع پژوهش های کاربردی علم سنجی می باشد که با روش تحلیل شبکه های اجتماعی به انجام رسیده است. جامعه آماری این پژوهش، شامل تمامی پژوهشگران وابسته به نهادهای ایرانی می باشد که دست کم یک مقاله فارسی یا انگلیسی تا انتهای سال های 1395 یا 2016 در حوزه کتابخانه دیجیتالی تألیف کرده اند. داده های گردآوری شده با نرم افزارهای اکسل، راورماتریس و یوسی آی نت تحلیل شدند. همچنین، به منظور ترسیم نقشه های هم تألیفی از نرم افزارهای نودایکس ال و وی اُ اِس ویوور کمک گرفته شد. یافته ها: بهره وری پژوهشگران با قانون لوتکا موافق نیست؛ علاوه بر این، یافته ها از پایین بودن سطح همکاری های بین المللی حکایت داشت و الگوی نویسندگی غالب مقالات دو نویسنده ای بود. به طور کلی و با احتساب میانگین امتیاز تمامی شاخص های تولید و مرکزیت شبکه های اجتماعی، به ترتیب مهدی علیپور حافظی، یعقوب نوروزی، سعید رضایی شریف آبادی بازیگران کلیدی در مرجعیت علمی حوزه کتابخانه های دیجیتالی ایران هستند. نتیجه گیری: شبکه هم تألیفی حوزه کتابخانه های دیجیتالی، نوعی شبکه آزاد مقیاس بوده و چگالی خیلی پایین شبکه نیز دال بر عدم بلوغ کافی ساختار اجتماعی پژوهشگران می باشد؛ با این وجود، هنوز نظریه شش درجه جدایی میلگرام درباره این جامعه مورد تصدیق قرار می گیرد و به کارگیری اصطلاح «شبکه جهان کوچک» در مورد آن جایز است.

هدف : هدف این پژوهش، رتبه بندی راهبردهای بهینه برای کسب و کارهای کتاب الکترونیکی در ایران با استفاده از الگوی تعیین راهبرد دیوید است. روش پژوهش : این پژوهش با تکیه بر الگوی تعیین راهبرد دیوید و با رویکرد ترکیبی انجام شده است. جامعه پژوهش، همه کسب وکارهای فروش کتاب الکترونیکی در ایران بود که ساختار و اجزای یک کسب وکار را دارا بودند که 26 کسب وکار را شامل شد و تمام شماری گردید. برای کشف نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید، راهبردهای بهینه در هر یک از موقعیت های راهبردی و اولویت گذاری آنها از ابزار مصاحبه و روش تحلیل محتوای کیفی جهت مقوله بندی استفاده شد. برای نمره گذاری مؤلفه های ماتریس های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی، ماتریس سوات و ماتریس کمّی، فایل ماتریس ها ارسال و با گفتگوی تلفنی نمرات مدنظر آنها برای هر مؤلفه کسب گردید.  یافته ها : طبق نتایج، بی اعتمادی ناشران نسبت به سوء استفاده کسب وکارهای کتاب الکترونیکی از فایل کتاب ها مهم ترین تهدید این کسب وکارهاست که غلبه قابل توجهی بر وزن قوت ها، ضعف ها و تهدیدهای دیگر داشت. همچنین کمبود سرمایه، نبود تسهیلات تولید و توسعه محتوا، کوچک بودن کسب وکار بزرگ ترین ضعف، زیرساخت نرم افزاری مناسب بزرگ ترین قوت، و افزایش مداوم هزینه تولید، طراحی، چاپ و توزیع کتب چاپی بزرگ ترین فرصت شناخته شد. همچنین طبق یافته ها، راهبرد بازاریابی توسعه محصول یا خدمت (16/8) و بازاریابی کسب وکار به کسب وکار (12/8) مشترکاً در رتبه اول، راهبرد بازاریابی برتری عملیاتی کیفیت محور (74/7) در رتبه دوم، راهبرد بازاریابی کسب وکار به مصرف کننده (69/7) در رتبه سوم، و راهبرد  بازاریابی تنوع گرا یا اجتماعی (13/6) در رتبه چهارم قرار گرفت. نتیجه گیری : نتایج پژوهش نشان می دهد که موفقیت در این حوزه مستلزم رفع نگرانی های امنیتی ناشران، بهبود تجربه کاربری اپلیکیشن ها، و تنوع بخشی به خدمات و پشتیبانی است. این نگرانی درواقع درباره امنیت فایل هاست و بخش بزرگی از آن ناشی از بی اعتمادی، ترس از نشر اثر با حفظ محتوا و تغییر شکل، و نبود زمان و چارچوب های منسجم برای پیگیری حقوقی است. کمبود سرمایه نیز دال بر عدم ورود حرفه ای به این حوزه است که خود را در درخواست تسهیلات تولید و توسعه محتوا و کوچک مقیاس ماندن کسب وکار نشان داده است و در نقاط قوت نیز عموماً بر ارزش شبکه و ضریب نفوذ اینترنت و شبکه های اجتماعی بین مردم حساب شده است. همچنین به نظر می رسد هرگونه افزایش هزینه تولید آنالوگ به واسطه قیمت ارز یا رکود تورمی می تواند فرصت مناسبی برای توسعه این نوع کسب وکار برای ناشران باشد.

مقدمه و اهداف: کتاب های الکترونیکی، یکی از مهم ترین ابزارهای دسترسی به اطلاعات برای کودکان و نوجوانان است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی دیدگاه های ناشران کودک و نوجوان نسبت به وضعیت کتاب های الکترونیکی کودک و نوجوان است. روش ها: پژوهش حاضر از نوع پژوهش کاربردی با رویکرد کیفی و با استفاده از روش گراندد تئوری (نظریه داده بنیاد) انجام شده است. با استفاده از روش گراندد تئوری به بررسی تجارب، عقاید و دیدگاه های ناشران و چالش های موجود در این زمینه پرداخته شد. برای جمع آوری اطلاعات از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 9 ناشر کودک و نوجوان استفاده شد. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای هفت مرحله ای کلایزی و تحلیل مضمون مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته ها: یافته های اصلی این پژوهش به دو بُعد اصلی راهبردهای متمرکز بر عوامل مادی و راهبردهای متمرکز بر عوامل معنوی اشاره دارد. راهبردهای متمرکز بر عوامل مادی شامل مقوله، راهبردهای بازاریابی و فروش و عوامل اقتصادی است. طبق پرسش و پاسخ هایی که در محور سؤالات پژوهش صورت گرفت ناشران به راهبردهای بازاریابی متنوعی اشاره کردند که این راهبردها أثیر مثبتی در فروش منابع آن ها داشته است و راهبردهای نام برده هر ناشر تقریباً نزدیک و همسو با ناشران دیگر بود. همچنین در بُعد راهبردهای متمرکز بر عوامل معنوی به دو مقوله چالش های فرایند انتشار و ملاحظات اخلاقی اشاره دارد. بحث و نتیجه گیری : نتایج حاکی از آن است که با به کارگیری درست راهبردهای بازاریابی و تبلیغاتی، فرصت های خوبی برای فروش کتاب های و منابع الکترونیکی ایجاد می شود. براساس مصاحبه با ناشران، انتشارات رسا آوا و دانی به ترتیب بیش از ۱۳۰۰ و بیش از ۱۰۰۰ عنوان کتاب الکترونیکی منتشر کرده اند، که نشان دهنده گام بزرگی در این حوزه است و نسبت به ناشران دیگر، تعداد قابل توجهی محسوب می شود. پیاده سازی برنامه هایی مانند ایجاد کتابخانه دیجیتال، به کارگیری هوش مصنوعی برای بهبود کیفیت محتوا و تجربه کاربری، و ارتقای کیفیت منابع الکترونیکی (مانند طراحی گرافیکی، تعاملات صوتی و تصویری، و امکانات تعاملی) به حفظ و ارتقای جایگاه ناشران در رقابت کمک می کند. این اقدامات همچنین می تواند منجر به افزایش دسترسی به محتوا، تجربه کاربری بهتر، افزایش فروش، ارتقای کیفیت کتاب ها و جذب مخاطبان جدید شود. اصالت : این مقاله اطلاعات اصیلی درباره وضعیت نشر کتاب های الکترونیکی کودک و نوجوان در ایران و دیدگاه ناشران آنها به دست می دهد که از نقش آفرینان اصلی این حوزه می باشند.