محمدحسن بهنام فر

جهان اسلام در قرون میانه، مواجه با تحولاتی بود که منجر به شکل گیری ادبیات اندرزنامه نویسی گشت. اندرزنامه نویسی تجلی ای پیشینه فرهنگی و از تجربه ای سیاسی ناشی می شود که در آن آیین حکومت داری تبیین می گردد. اکثر موضوعات آن، مسائل اخلاقی بوده که به طور مستقیم به اصلاح رفتار حاکم و ارزیابی اعمال او می پردازد. در مغرب اسلامی با روی کار آمدن مرابطون به عنوان اولین تجربه بربرها برای ایجاد دولتی منسجم، مسئله مشروعیت یابی و نیز فراگرفتن شیوه حکومت داری به رسم دولت های اسلامی مورد توجه قرار گرفت. پژوهش پیش رو با ارزیابی بستر فرهنگیِ حاکمیت یافتن مرابطون، به تاثیر و نقش اندرزنامه نویسی در تثبیت حاکمیت و آیین حکومت داری آنها، با توجه به رساله «السیاسه او الاشاره فی تدبیر الاماره» مرادی حضرمی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مرابطون، به دلیل فقدان پیشینه حاکمیتی به دنبال تثبیت قدرت فرهنگی خود بوده و در این میان جدا از خلافت عباسی با کاربست مفهوم سلطنت و استفاده از رویکرد اندرزنامه نویسان موفق به ایجاد دولت خود در مغرب شدند.

هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تأثیر آموزه های دانشگاه فرهنگیان بر فارغ التحصیلان رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان استان خراسان شمالی است. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کمی کیفی) انجام شد؛ به طوری که در بخش کمی از روش توصیفی پیمایشی و در بخش کیفی از روش پدیدارشناسی با تکنیک تحلیل کلایزی استفاده گردید. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه فارغ التحصیلان رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی در سال های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۱ به تعداد ۱۲۱۹ نفر بود که از میان آنان، ۲۹۵ نفر به روش نمونه گیری در دسترس برای بخش کمی انتخاب شدند. در بخش کیفی نیز ۱۵ نفر از فارغ التحصیلان و ۷ نفر از اساتید دانشگاه به صورت هدفمند و بر اساس معیار تخصص و کنشگری آموزشی مورد مصاحبه قرار گرفتند. ابزار جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه نیمه ساختاریافته بود. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برابر با 82 /0 محاسبه شد و روایی آن از طریق روایی محتوا تأیید گردید. داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی، آزمون تی تک نمونه ای و تحلیل عامل اکتشافی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد آموزه های دانشگاه فرهنگیان تأثیر معناداری بر فارغ التحصیلان رشته آموزش ابتدایی در ابعاد محتوای درس، دانش آموزشگری، دانش مربوط به یادگیرندگان، دانش مربوط به یادگیری و توسعه مهارت های فردی دارد و این تأثیر در سطح مطلوب ارزیابی شد. همچنین نتایج بخش کیفی بیانگر آن بود که تلفیق آموزش های نظری و تجربه های میدانی نقش مهمی در ارتقای شایستگی های حرفه ای معلمان داشته است.