وزن و قافیه سه خشتی های کرمانجی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
سه خشتی ها شناسنامه شعر کرمانجی است؛ سروده ها ی سه مصراعی موزون و مقفّی که گاهی ردیف هم دارد. اساس وزن در این نوع شعر، تساوی تعداد هجاهاست؛ بنابراین وزن آن «هجایی» است. کانون اصلی سه خشتی ها مناطقی از غرب فلات ایران بوده است که پس از کوچ بزرگ ایلات کرمانج در دوره صفویه از آن نواحی به خراسان، میراث ادبی شان را هم با خود منتقل کردند. . تبارِ اصلی سه خشتی ها به سروده های هجایی ایرانِ پیش از اسلام مانند خسروانی ها و اورامن ها بازمی گردد. هدف مقاله، نمایاندن وزن هجایی و قواعد خاصّ قافیه در این سروده هاست. پرسش های اصلی پژوهش این است که با وجود طبع آزمایی برخی شاعران کرمانج در وزنهای عروضی و قالبهای دوبیتی/ رباعی، مثنوی، غزل و... کدام قالب شعری و چه نوع وزنی برای گویشوران این زبان، مأنوستر است و اینکه آیا قواعد قافیه در سه خشتی ها همان قواعد حاکم بر شعر عروضی است یا از گونه ای دیگر است . نتایج تحقیق نشان می دهد سه خشتی های هجایی که غالباً با آواز یا ترکیبی از ساز وآواز، انشاد می شود، با ذاتِ زبانِ کرمانجی و دستگاهِ موسیقایی ذهنِ گویشوران این زبان سازگارتر است؛ حتّی شنوندگان غیرکرمانج نیز هماهنگی موسیقایی این سروده ها را با کمکِ کشش های هجایی که خواننده در هنگام خوانش ایجاد می کند، درمی یابند. قواعد قافیه پردازی در سه خشتی ها، نسبت به شعر رسمی متفاوت و تابعِ ذوق سرایندگان است.متن
Meter and rhyme of Kurmanji Se-Kheshtis
The Se-Kheshtis are the identity certificate of Kurmanji poetry; the poems of the three hemistich and rhymed that sometimes have an identical ending syllable. The basis of meter in this type of poetry is the equality of the number of syllables; so its meter is "syllabic". The main focus of the Se-Kheshtis was the areas west of the Iranian plateau that, after the great migration of the Kurmanj tribes during the Safavid period, transferred their literary heritage with them to Khorasan. The original origins of the Se-Kheshtis are traced back to pre-Islamic Persian poetry syllabic meter such as the Khosrowanis and Oramans. The purpose of this article is to show the syllabic meter and the specific rules of rhyme in these poems. The main questions of the present study are that despite some of the Kurmanji poets, test in prosodic meters and forms of quatrain, Couplet-poem, Sonnet and etc. which of the form and meter are suitable for the speaker of this language? And do rhyme rules in the Se-Kheshtis the same as the rules formal poetry or other forms? The results of the study show that syllabic Se-Kheshtis, often sung by a song or a combination of musical instrument and song are more compatible with the essence of the Kurmanji language and the musical instrument of the speakers' minds; even non-Kurmanj listeners, find them with the help of syllabic stretches that the singer creates while sung. The rhyme-making rules in the Se-Kheshtis are also different from the formal poetry and subject to the taste of the poets.
تبلیغات
