مطالعه تطبیقی هفت مرحله سلوک در گلشن راز محمود شبستری و منطق الطیر عطار نیشابوری (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
فریدالدین عطار یکی از عرفای تأثیرگذار عرفان خراسان است، نفوذ و مقبولیت او در بین متصوفه تا به حدی است که حتی عرفای مکتب بغداد نیز بر آرای او نظر داشته اند؛ یکی از نمایندگان عرفان نظری، شیخ محمود شبستری است که از یک سو متأثر از ابن عربی و از دیگر سو وامدار عطار است. شبستری در قسمتی از اثر گران سنگش؛ یعنی منظومه گلشن راز آرای سلوکی خود را در هفت مقام تنظیم کرده است؛ هر مقام به اسم یکی از انبیای الهی است که در صفتی برجسته بوده اند و آن صفت، ضروری نیل به مقام وحدت و کمال معنوی است. از مقام توبه که ویژه آدم (ع) است تا مقام محمد(ص) که مقام وحدت است، یادآور وادی طلب تا وادی فقر و فنای عطار در منطق الطیر است. هر دو تئوری هفت مرحله دارد، هر دو به فقر و فنا منتهی می شود و هر دو مورد توجه نظریه پردازان پس از خود قرار گرفته است. با توجه به وجود چنین ظرفیتی بین دو شاهکار عرفانی، تأکید این نوشته بر تشابهات فکری و زبانی منطق الطیر و گلشن راز در ارائه تئوری سلوک است تا رویکرد جدیدی در بازیابی بنیان های عرفان مشترک بین عطار و شبستری پیشنهاد کند؛ تلفیقی از عرفان فلسفی وحدت وجودی ابن عربی و عرفان وحدت شهودی مکتب خراسان.A comparative Study of the Seven Mystical Stations in Mahmoud Shabestari’s Golshan-i Raz and Attar of Neyshabur’s Mantiq-ut-Tair (The Conference of the Birds)
Farid al-Din Attar is one of the most influential mystics of Khorasan mysticism. His influence and acceptability among the Sufis is to an extend that even the mystics of the Baghdad school have paid close attention to his views. One of the representatives of theoretical mysticism is Sheikh Mahmoud Shabestari, who is influenced by ibn Arabi on one hand and Attar on the other. Shabestari in a part of his valuable work, Golshan-i Raz, has set his views on mystical journey in seven stations. Each station is named after one of the divine prophets who have been prominent in an attribute, which is necessary to reach the station of oneness and spiritual perfection. From the station of repentance which is specific to Adam to Muhammad’s station which is the station of oneness, they are reminiscent of Attar’s Valley of the Quest to the Valley of Poverty and Annihilation in the Mantiq-ut-Tair (The Conference of the Birds). Both theories have seven stages, both lead to poverty and annihilation and both have come to the attention of later theorists. Due to the existence of such a capacity between two mystical masterpieces, main emphasis of the present article is on the intellectual and linguistic similarities between Mantiq ut-Tair and Golshan-i Raz to present a theory of mystical journey in order to propose a new approach in restoring the foundations of common mysticism between Attar and Shabestari (a combination of the philosophical mysticism of ibn Arabi's oneness of being and the mysticism of the intuitive oneness of the Khorasan school).
تبلیغات
