کاربست رهیافت مدیریت ارزش محور در حفاظت از میراث زمین شناختی در مقصدهای گردشگری (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
حفاظت از میراث زمین شناختی، به عنوان بخشی ارزشمند از میراث طبیعی، نیازمند نگاهی فراتر از اقدامات فنی است و باید بر پایه درک ارزش های منتسب به این میراث انجام شود. هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی مفهومی برای حفاظت از میراث زمین شناختی بر اساس رهیافت مدیریت ارزش محور است. برای این منظور، با استفاده از روش استدلال منطقی و مرور ادبیات نظری، مفاهیم کلیدی مرتبط با ارزش، اهمیت، نظریه ناهمسانی شناختی و اصول مدیریت ارزش محور مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که میراث زمین شناختی دارای مجموعه ای از ارزش های علمی، زیبایی شناسی، فرهنگی، اکولوژیکی، آموزشی و اقتصادی است که این ارزش ها، درک اهمیت آن را ممکن می سازند. از آنجا که گاه میان نگرش افراد نسبت به اهمیت این میراث و رفتار آن ها در عمل فاصله وجود دارد، نظریه ناهمسانی شناختی در این چارچوب به کار گرفته شد تا شکاف میان باور و رفتار ذی نفعان شناسایی و تحلیل شود. بر اساس چارچوب پیشنهادی پژوهش، سه اصل کلیدی رویکرد مدیریت ارزش محور شامل شفاف سازی، همگانی سازی و همسوسازی، به عنوان راهبردهایی برای کاهش ناهمسانی شناختی و افزایش هم راستایی میان ذی نفعان مختلف (جامعه محلی، گردشگران و متخصصان) پیشنهاد گردید. حفاظت از میراث زمین شناختی در این چارچوب، نه صرفاً اقدامی فیزیکی، بلکه فرآیندی است که در بستر تعاملات ارزشی، شناختی و رفتاری سامان می یابد. چنین رویکردی به ویژه در بسترهایی چون میراث زمین شناختی، که ماهیتی چندوجهی و پیچیده دارند، امکان آن را می دهد تا حفاظت از این میراث نه تنها علمی و تخصصی، بلکه مردمی، پایدار و مؤثر باشد. چارچوب پیشنهادی پژوهش می تواند مبنایی برای تدوین سیاست ها، طراحی برنامه های آموزشی و تقویت مشارکت اجتماعی در حفاظت از میراث زمین شناختی در مقصدهای گردشگری فراهم آورد.Applying the Value-Led Management Approach to Geological Heritage Conservation in Tourism Destinations
Geological heritage, as a valuable part of natural heritage, requires a perspective that goes beyond technical interventions and should be based on understanding the values attributed to it. This study aims to develop a conceptual framework for geological heritage conservation grounded in a value-led management approach. To achieve this, through logical reasoning and a review of relevant theoretical literature, key concepts such as value, significance, cognitive dissonance theory, and principles of value-based management were examined. The findings indicate that geological heritage encompasses a set of scientific, aesthetic, cultural, ecological, educational, and economic values, which together shape its perceived importance. Since a gap often exists between stakeholders’ attitudes toward the significance of this heritage and their actual behaviors, the theory of cognitive dissonance is employed to identify and analyze these discrepancies. Accordingly, the proposed framework introduces three core principles of value-led management-clarifying, communicating, and aligning values-as strategic mechanisms to reduce cognitive dissonance and enhance coherence among various stakeholders, including local communities, tourists, and experts. In this framework, conservation is not merely a physical act but a process shaped by value-based, cognitive, and behavioral interactions. This perspective is particularly effective for complex and multifaceted domains such as geological heritage, allowing conservation efforts to be not only scientific and expert-driven but also inclusive, sustainable, and impactful. The proposed framework can serve as a foundation for policy-making, educational program design, and the enhancement of social participation in geological heritage conservation at tourism destinations.
تبلیغات
