نقش هنرسازه های بدیعی در تعامل صورت و معنای منطق الطیر با کاربست نظریه ارتباطی یاکوبسن (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
رومن یاکوبسن تفاوت نقش های زبانی را حاصل برجستگی برخی از عناصر ارتباطی (فرستنده، گیرنده، پیام، موضوع، مجرای ارتباطی و رمزگان) دانسته و معتقد است هر پیام نقش های زبانی متعددی دارد که معمولاً یکی از آنها برجسته تر است. در متون ادبی، به دلیل پیچیدگی متن، تعدد لایه ها و سیّال بودن نشانه ها، هنرسازه ها علاوه بر ایجاد یا تقویت نقش ادبی و ارتقای فرمی متن، با دیگر نقش های زبانی نیز در تعامل اند و درصورت استفاده هوشمندانه، سبب تناسب و تطابق صورت و معنای متن می شوند. در پژوهش حاضر، به روش توصیفی تحلیلی، نقش هنرسازه های بدیعی در تعامل صورت و معنای منطق الطیر عطار تحلیل شده است. یافته ها نشان داد که عطار با آگاهی از کارکردهای گوناگون زبان، بین هنرسازه های بدیعی و محتوای اخلاقی عرفانی منطق الطیر تناسب و تعادل برقرار و هنرسازه ها را براساس جوهره و کارکرد ادبی شان، برای بیان مفاهیم خاصی استفاده کرده است؛ مثلا،ً «حسن تعلیل» را برای تبیین مسائل تعلیمی و عرفانی، «مراعات نظیر» را برای ایجاد وحدت موضوعی و انسجام متنی و «متناقض نمایی» را برای تصویرگری ماهیت متناقض تجربه های عرفانی و کشمکش های درونی و برونی عارف به کار برده است. کاربست هنرسازه ها به فراخور موضوع و محتوای حکایات منطق الطیر، زیبایی، تأثیرگذاری عمیق و تعامل و تطابق صورت و معنا را پدید آورده است.The Role of Rhetorical Devices in the Interaction of Form and Meaning in Attar's Mantiq-ut-tayr Based on Jakobson’s Theory of Communication
Roman Jakobson considered the differences between linguistic roles to stem from the prominence of some communicative elements (addresser, addressee, message, content, contact, and codes). He believed that every message has several linguistic roles, usually one of which is more prominent. In literary texts, due to their complexity, multilayered structure, and the fluidity of signs, rhetorical devices not only create or enhance the poetic function and elevate the formal quality of the text, but also interact with other linguistic functions. When used intelligently, they foster harmony and alignment between the form and meaning of the text. In the present study, using a descriptive-analytical method, the role of rhetorical devices in shaping the interplay between form and meaning in Attar’s Mantiq-ut-tayr (The Conference of the Birds) is examined. The findings reveal that, with a deep understanding of the diverse functions of language, Attar established balance and coherence between rhetorical devices and the moral-mystical content of Mantiq-ut-tayr. He employed these devices based on their literary essence and function to convey specific concepts. For instance, he used ḥusn-i taʿlīl (elegant justification) to explain educational and mystical ideas, murāʿāt al-naẓīr (parallelism) to create thematic unity and textual cohesion, and mutanaqez-namāʾī (paradox) to depict the contradictory nature of mystical experiences and the internal and external conflicts of the mystic. The proper use of rhetorical devices according to the subject matter and content of the anecdotes of Mantiq-ut-tayr has created a lot of beauty, influence, interaction, and harmony of form and content.
تبلیغات
