تحلیل نشانه های بصری مؤثر بر ادراک سالمندان از منظر خیابانی در اردبیل (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
با افزایش جمعیت سالمندان، ضرورت طراحی فضاهای شهری متناسب با ویژگی ها و نیازهای این گروه سنی اهمیت بیشتری یافته است. کاهش توانایی های شناختی، از جمله ضعف در حافظه و دشواری درک محیط، سبب می شود تا سالمندان در تعامل با فضاهای شهری با مشکلاتی مواجه شوند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی نشانه های بصری مؤثر بر ادراک محیطی و تقویت خوانایی منظر خیابانی از منظر سالمندان در محدوده خیابان اصلی اردبیل (حدفاصل میدان عالی قاپو تا میدان ورزش) انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی است و با استفاده از روش تحلیل تفسیری انجام شده است. داده ها از سه طریق گردآوری شدند: (۱) مرور اسناد و مطالعات کتابخانه ای، (۲) مشاهده میدانی ساختار فضایی و نشانه های بصری، و (۳) انجام مصاحبه نیمه ساخت یافته با ۳۰ نفر از سالمندان آشنا با محدوده مورد نظر. نمونه گیری به روش گلوله برفی و مبتنی بر اصل اشباع نظری انجام شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار MaxQDA Pro 2024 و به روش کدگذاری اولیه صورت گرفت. در مصاحبه ها، دو پرسش محوری در خصوص شناسایی عناصر شاخص بصری (در حضور فیزیکی یا یادآوری ذهنی فضا) مطرح گردید. نتایج تحلیل نشان داد که اشیای کاربردی مانند نیمکت، چراغ روشنایی و سطل زباله و نیز ابنیه شاخص مانند بقعه شیخ صفی الدین، نقش محوری در ایجاد حس آشناپنداری و تقویت حافظه فضایی سالمندان ایفا می کنند. یافته ها تأکید می کنند که طراحی محیطی مبتنی بر نشانه های بصری می تواند به ارتقاء کیفیت زندگی سالمندان کمک نماید.متن
Analysis of Visual Cues Influencing Elderly Perception of the Street scape in Ardabil
With the increasing elderly population, the necessity of designing urban spaces suitable for the characteristics and needs of this age group has become more important. Reduced cognitive abilities, including memory impairment and difficulty understanding the environment, cause elderly people to face challenges when interacting with urban spaces. This study was conducted with the aim of identifying visual signs that affect environmental perception and enhance the readability of the streetscape from the perspective of the elderly, within the main street of Ardabil (between Ali Qapu Square and Varzesh Square). This research is qualitative and was conducted using interpretive analysis. Data was collected in three ways: (۱) document review and library studies, (۲) field observation of spatial structure and visual cues, and (۳) conducting semi-structured interviews with ۳۰ elderly individuals familiar with the area of interest. Sampling was conducted using the snowball method and based on the principle of theoretical saturation. Data analysis was conducted using MaxQDA Pro ۲۰۲۴ software and the initial coding method. In the interviews, two central questions were asked regarding the identification of key visual elements (whether physically present or mentally recalled). The analysis results showed that functional objects such as benches, streetlights, and trash cans, as well as landmark buildings like the Sheikh Safi al-Din Mausoleum, play a central role in creating a sense of familiarity and strengthening the spatial memory of the elderly. The findings emphasise that environmental design based on visual cues can help improve the quality of life for the elderly.
تبلیغات
