دولت سازی در طراز انقلاب اسلامی یکی از مهم ترین اهداف پیش روی نظام جمهوری اسلامی ایران است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش های ساختاری دولت ایران، به ویژه رانتی بودن و تمرکزگرایی و ارائه راهکارهایی مبتنی بر قرآن و سیره نبوی(ص) برای برون رفت از این چالش ها انجام شده است. با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و فراتحلیل-تاریخی و تحلیل داده های کیفی-بنیادی، این پژوهش نشان می دهد که رانتیریسم دولتی و تمرکزگرایی آن به عنوان دو چالش اصلی، بر کارآمدی و عدالت در نظام حکمرانی به شدت تأثیر گذاشته اند. با بررسی آموزه های قرآن و سیره نبوی(ص)، این پژوهش به این نتیجه رسیده است که مدل حکمرانی نیمه متمرکز، الگویی کارآمد برای کاهش درآمد رانتی و تمرکزگرایی و تحقق اهداف دولت سازی در طراز انقلاب اسلامی خواهد بود. نوآوری این پژوهش در ارائه یک مدل حکمرانی اسلامی مبتنی بر منابع دینی و تطبیق آن با چالش های موجود در نظام حکمرانی ایران است.
