درک پیامدهای روانی - رفتاری پست های تناسب اندام اینستاگرام در میان دانش آموزان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف این پژوهش، درک پیامدهای روانی - رفتاری مواجهه با پست های تناسب اندام اینستاگرام در میان دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه بود. روش پژوهش از نوع کیفی، با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه آنلاین حاوی سؤالات بسته و باز از ۳۲۳ دانش آموز دختر در شهرستان دزفول گردآوری گردید و با روش تحلیل مضمون کلایزی تحلیل شد. یافته ها در قالب شش مضمون اصلی دسته بندی شد: تأثیرات انگیزشی، انگیزه های زیبایی و بدن ایده آل، واکنش های منفی روانی، موانع واقعی در تقلید بدنی، ناپایداری انگیزه و ناتوانی در اقدام عملی، و استفاده ی سرگرمی محور همراه با کاهش تحرک روزانه. مدل مفهومی پژوهش نشان داد که انگیزش اولیه برای ورزش و زیبایی بدنی به دلیل مقایسه با بدن های ایده آل، فشار انتظارات بدنی، و کمبود امکانات، به سرخوردگی، کاهش عزت نفس و خودسرزنشی می انجامد. محتوای تناسب اندام در اینستاگرام تجربه ای دوگانه، متناقض و پیچیده را برای نوجوانان دختر رقم می زند. از یک سو، این پست ها می توانند نقش انگیزشی ایفا کرده و تمایلاتی مثبت برای آغاز فعالیت ورزشی، پیروی از الگوی تغذیه سالم و تلاش برای شبیه شدن به الگوهای موفق و فعال را در ذهن نوجوانان برانگیزند. اما این انگیزه غالبا زودگذر، سطحی و بدون پشتوانه محیطی و اجتماعی است و در بیشتر موارد به تغییر رفتار منجر نمی شود. در نهایت، رفتار فعال جای خود را به استفاده ی منفعلانه از محتوای اینستاگرام می دهد. نتایج این مطالعه بر ضرورت آموزش سواد رسانه ای بدنی و طراحی مداخلات پیشگیرانه با هدف ارتقای سلامت روانی و رفتاری دختران نوجوان تأکید دارد.Understanding the Psychology-Behavioral Impacts of Instagram Fitness Posts among Students
This study aimed to understand the psychological and behavioral consequences of exposure to fitness-related posts on Instagram among high school girls. The research employed a qualitative descriptive phenomenological approach. Data were collected through an online questionnaire containing both closed and open-ended questions, completed by 323 Girl students in Dezful, Iran. Thematic analysis was conducted using Colaizzi’s method. Findings were categorized into six main themes: motivational impacts, beauty ideals and body perfection motives, negative psychological reactions, real-life barriers to body imitation, unstable motivation and lack of practical action, and entertainment-oriented use coupled with reduced daily physical activity. The conceptual model revealed that initial motivation for exercise and physical beauty-driven by comparisons with idealized bodies and social expectations-often led to frustration, lowered self-esteem, and self-blame due to limited resources and environmental support. Fitness content on Instagram generated a dual, contradictory, and complex experience for adolescent girls. On one hand, it could be inspiring and spark positive intentions toward physical activity, healthy eating, and self-improvement. On the other hand, such motivation was often superficial, short-lived, and ineffective in changing behavior. Ultimately, passive content consumption replaced active lifestyle engagement. The results highlight the need for body media literacy education and preventive interventions to promote mental and behavioral health among adolescent girls.
تبلیغات
