محمد ونکی فراهانی

یکی از رویکردهایی که اخیرا در پرداختن به تاب آوری، بویژه در سطح فردی، مورد توجه جدی و گسترده ای قرار گرفته، رویکرد شناختی است، در عین حال با توجه به گستردگی و تنوع زیادی که در تعاریف و کیفیت عناصر و فرایندهای شناختی وجود دارد، هنوز خلاهای علمی-پژوهشی زیادی در زمینه نظریه ها، الگوها و مدلهای شناختی تاب آوری وجود دارد. هدف پژوهش حاضر بازشناسی سازوکارها و عوامل شناختی موثر بر تاب آوری با رویکردی فلسفی و رسیدن به مدلی برای توصیف و تبیین روابط بین ابعاد و عناصر شناختی تاب آوری است. این تحقیق با روش ترکیبی و رویکرد استقرایی در دو مرحله انجام شده است که در گام اول آن که مبتنی بر تحلیل محتوای متون و پیشینه موضوع است؛ عناصر و مولفه های شناختی تاب آوری استخراج گردیده و در مرحله دوم، با استفاده معادلات ساختاری-تفسیری، مدل شناختی تاب آوری بدست آمده است. نتایج تحلیل MICMAC نشان می دهد که از بین ابعاد شناختی تاب آوری، بعد «نگاه به هستی» اصلی ترین بعدی است که بیشترین تاثیر را بر سایر ابعاد دارد(متغیر مستقل) و بعد نگاه به سختیهای و ناملایمات بعدی است که بیشترین تاثیر را از سایر ابعاد می پذیرید(متغیر وابسته) و هیچ متغیر خودمختاری وجود ندارد و لذا پرداختن به تاب آوری از منظر شناختی نیازمند نگاه کل نگر به مساله است و هر تغییری در هر یک از ابعاد شناختی، ابعاد دیگر شناختی و کل سازوکارهای شناختی تاب آوری را دستخوش تغییر می سازد.