سالار تبیانی

هدف: نوآوری کارآفرینانه از اصالت ایده آغاز می شود. این پژوهش، مبتنی بر نظریه خودتعیین گری، اثر سه گونه بازخوردِ کلامی غیرمالی، شاملِ ستایشِ کنترل گر، نقدِ چالش گرِ شایستگی و پیش بینی ناپذیر بر اصالت ایده کسب وکار جدید را می سنجد. پرسش محوری آن است که آیا ماهیت بازخورد می تواند تغییر اصالت را در مراحل نخست ایده پردازی پیش بینی نماید؟ روش تحقیق از نوع شبه آزمایشی چهارگروهی با 145 دانشجوی کارآفرین بالقوه اجرا شد؛ نمونه گیری به صورت داوطلبانه و تخصیص تصادفی بود. شرکت کنندگان سه مسئله را ایده پردازی و پس از هر مرحله یکی از چهار بازخورد مثبت، منفی، تصادفی یا خنثی دریافت کردند. یافته ها: ستایشِ مکرر با جابه جایی توجه از ارزشِ ذاتی فعالیت به تأیید بیرونی و تضعیف خودمختاری، نوآوری را فرونشاند. نقد حتی بدون اطلاعات راهنما، باعث درک «کفایتِ ناکافی در شایستگی» شد و شکاف شایستگی را برجسته و با برانگیختن جست وجوی عمیق تر و ترکیب نامتعارف، اصالت را بالا برد. پیام های تصادفی، پس از سردرگمی ابتدایی، با شکستن نشانه های عملکرد قطعی و کاهش کنترل بیرونی، افزایش ملایمی در اصالت ایجاد کرد؛ بازخورد خنثی بی اثر بود. نتیجه گیری: مجموع یافته ها سازوکار سه بعدی کنترل–چالش–ابهام را روشن ساخت که از راه تنظیم توازن خودمختاری–شایستگی خروجی خلاق را هدایت می کند. بنابراین، برای مربیان و منتورهای شتاب دهنده، ستایشِ مکرر توصیه نمی شود؛ در عوض، دعوتِ محترمانه به چالش یا ایجاد ابهامِ هدفمند، اهرمی کم هزینه برای شعله ورکردن ایده های اصیل است. پژوهش با افزودن «پیش بینی ناپذیری» به ابعاد ارزیابی، مدل را گسترش داده و مسیرهایی برای کاوش توالی بازخورد و تحمل ابهام ترسیم می کند.