مسلم امیدی

در دهه های اخیر، جهان شاهد بازگشت به سمت جهانی شدن معکوس  بوده است؛ پدیده ای که با تشدید تحریم ها، شکنندگی زنجیره های تأمین جهانی و بازگشت به سیاست های حمایت گرایانه همراه است. این تحولات چالش هایی بی سابقه را برای کسب وکارهای کشورهای تحت تحریم (به ویژه ایران) ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف درک راهبردهای انطباقی کسب وکارهای ایرانی در این شرایط استثنایی طراحی شد. با استفاده از رویکرد کیفی و روش تحلیل تم، داده ها از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۸ مدیر ارشد و بنیان گذار کسب وکارهای فعال در حوزه های صنعتی، فناوری و خدمات بین المللی جمع آوری شدند. یافته ها منجر به شناسایی ۶۸ کد پایه، ۱۸ تم سازمان دهنده و ۶ تم فراگیر شد که مهم ترین آنها عبارت اند از: (۱) بازتعریف بین المللی سازی، (۲) شبکه های غیررسمی به عنوان جایگزین ساختارهای رسمی، (۳) خلاقیت و نوآوری در مواجهه با محدودیت ها، (۴) مدیریت ریسک و عدم قطعیت، (۵) تغییر در هویت سازمانی، و (۶) وابستگی به عوامل نهادی و سیاسی. یافته ها نشان می دهد کسب وکارهای ایرانی، در پاسخ به انزوای اقتصادی، الگویی جدید از «بین المللی سازی مقاومتی» را توسعه داده اند که بر خلاقیت اجباری، شبکه های غیررسمی و انعطاف پذیری راهبردی استوار است. این یافته ها چارچوب های کلاسیک بین المللی سازی را به چالش می کشد و نشان می دهد در دنیایی که جهانی شدن معکوس به هنجار تبدیل شده، مفهوم بین المللی سازی نیازمند بازتعریف در بافت های تحت فشار است. از دیدگاه عملی، این پژوهش راه گشای سیاست گذاران در طراحی زیرساخت های حمایتی برای کسب وکارهای درگیر با تحریم است.