کتایون احمدی

پیشینه و هدف: هویت ملّی و محلی از ابعاد بنیادین هویت اجتماعی محسوب می شوند که آموزش رسمی، به ویژه مطالعات اجتماعی، می تواند در تقویت آن ها نقش آفرین باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش مطالعات اجتماعی در شکل دهی به هویت ملّی و محلی دانش آموزان شهر کرمانشاه، انجام شده است روش: رویکرد پژوهش حاضر کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون یا تماتیک به شیوه ای هدفمند با 30 نفر از دانش آموزان و معلمانِ متوسطه اول باتجربه و سنوات بالا تا اشباع نظری داده ها با مشارکت کنندگان مصاحبه به عمل آمده است.از ابزارهای اعتبار سنجی مد نظر لینکلن و گوبا (1985) که از روش های معتبر برای سنجش داده های کیفی است، استفاده شده است. یافته ها: نشان داد آموزش های رسمی بیشتر بر تقویت هویت ملّی از طریق نمادهایی چون انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، پرچم و سرود ملّی تمرکز دارند و موجب افزایش حس تعلق ملّی شده اند. در مقابل، هویت محلی در محتوای درسی کمتر بازنمایی شده است؛ امری که به تضعیف احساس تعلق محلی انجامیده است. از جمله موانع این وضعیت می توان به روش های تدریس سنتی، کمبود منابع بومی و نبود انعطاف در برنامه درسی اشاره کرد. نتیجه : نتایج نشان می دهد که توجه به ابعاد هویت محلی در کنار هویت ملّی در مدرسه و محیط های رسمی آموزش، زمینه سازِ آشنایی دانش آموزان با فرهنگ و سُنن خویش و تعلق بومی و وطنی خواهد شد.