حسام جوادی فام

در سال های اخیر، بخش خدمات به عنوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد، جایگاه ویژه ای در رشد و توسعه اقتصادی کشورها یافته است. تحول دیجیتال و گسترش فناوری های نوین نظیر هوش مصنوعی، کلان داده، رایانش ابری، اینترنت اشیا و بلاک چین، موجب دگرگونی در زنجیره ارزش خدمات و تسهیل فرایندهای تولید، عرضه و صادرات آن شده اند. این تحولات، مرز میان خدمات سنتی و نوین را کاهش داده و ظرفیت صادرات خدمات را ارتقاء بخشیده اند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی اثر فناوری دیجیتال بر صادرات خدمات ایران به شرکای تجاری عمده (عراق، ترکیه، چین، هند، عمان، پاکستان و امارات متحده عربی) در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۳ است. برای این منظور، از مدل خودرگرسیونی با وقفه های گسترده پانلی Panel ARDL بهره گرفته شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در بلندمدت، بین فناوری دیجیتال و صادرات خدمات، رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. این یافته بیانگر آن است که توسعه زیرساخت های دیجیتال، نقش کلیدی در ارتقای ظرفیت صادرات خدمات ایفا می کند. بر این اساس، تأکید بر نوآوری، دیجیتال سازی و توسعه زیرساخت های فناوری اطلاعات، نه تنها موجب ارتقای رقابت پذیری این بخش در سطح بین المللی می شود، بلکه زمینه ساز تسهیل کسب وکارها و توسعه بازارهای صادراتی خدمات است و می تواند به افزایش سهم ایران در بازار جهانی فناوری دیجیتال و خدمات صادراتی کمک شایانی می کند.