سیده زهرا افشونی

سند برنامه درسی ملی ایران به عنوان یکی از اسناد بالادستی نظام آموزشی، جهت گیری های کلان برنامه ریزی درسی را تبیین می کند و می تواند مبنایی برای بازتعریف صلاحیت های حرفه ای معلمان، به ویژه در حوزه آموزش علوم تجربی، فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ویژگی های برنامه ریزی درسی آموزش علوم تجربی در این سند و تبیین دلالت های آن برای برنامه درسی تربیت معلم علوم انجام شد. این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شد. در مرحله کیفی، داده ها از طریق تحلیل اسنادی سند برنامه درسی ملی استخراج، کدگذاری و مقوله بندی شد. در مرحله کمی، میزان انطباق یافته ها با ادراک دانشجو–معلمان علوم تجربی از طریق پرسشنامه محقق ساخته بررسی گردید. جامعه آماری شامل 120 دانشجو–معلم علوم تجربی و 200 دانش آموز دوره متوسطه بود. داده ها با آمار توصیفی و آزمون t تحلیل شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 0.843 تأیید گردید. نتایج نشان داد برنامه ریزی درسی آموزش علوم تجربی در سند ملی در ابعاد شناختی و نگرشی بر تقویت سواد علمی، نگرش علمی و یادگیری فعال تأکید دارد؛ اما در مؤلفه های مهارتی و توسعه صلاحیت های عملی معلم علوم کاستی هایی مشاهده شد. همچنین شفافیت اهداف، هم سویی با نیازهای جامعه، یکپارچگی میان رشته ای، پرورش تفکر علمی و ارزشیابی مبتنی بر شایستگی به عنوان عناصر اصلی برنامه ریزی درسی علوم شناسایی گردید. یافته ها بر ضرورت بازنگری برنامه درسی تربیت معلم علوم تجربی با رویکرد مبتنی بر شایستگی و تقویت صلاحیت های حرفه ای معلمان تأکید دارد.