زهرا شکیبا

با گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و سیستم های چندعاملی، نظام های بانکی در حال ورود به مرحله ای نوین از تحول دیجیتال هستند که در آن نقش تصمیم گیر انسانی به تدریج کاهش یافته و به سمت خودکارسازی کامل حرکت می کند. این مقاله به بررسی توسعه مفهوم بانکداری بدون تصمیم گیر انسانی با اتکاء به عامل های خودمختار مالی می پردازد. در این پژوهش، از رویکرد توصیفی تحلیلی و مطالعه کتابخانه ای استفاده شده و داده ها از منابع علمی معتبر، مقالات بین المللی و گزارش های حوزه فین تک گردآوری و تحلیل شده اند. همچنین، برای تبیین ساختار پیشنهادی، از رویکرد مدل سازی مفهومی سیستم های چندعاملی بهره گرفته شده است. در این چارچوب، عامل های هوشمند قادرند وظایف کلیدی بانکی شامل اعتبارسنجی مشتریان، تخصیص اعتبارات، مدیریت نقدینگی، تحلیل ریسک های مالی و کشف تقلب را به صورت بلادرنگ و بدون مداخله انسانی انجام دهند. معماری پیشنهادی مبتنی بر ترکیب یادگیری عمیق، پردازش کلان داده ها و تعامل میان عامل های خودمختار طراحی شده است که موجب افزایش سرعت، دقت و مقیاس پذیری تصمیم گیری می شود. با وجود مزایای قابل توجه مانند کاهش خطاهای انسانی و افزایش بهره وری، این رویکرد با چالش هایی همچون شفافیت الگوریتمی، مسئولیت حقوقی، ریسک های سیستمی و ملاحظات اخلاقی مواجه است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تحقق کامل بانکداری بدون انسان در کوتاه مدت دشوار است، اما حرکت تدریجی به سمت بانکداری خودمختار می تواند ساختار صنعت مالی را به طور بنیادین متحول سازد.