المیرا رسولی

پیروزی انقلاب مشروطه در سال ۱۳۲۴ قمری، فراتر از یک دگرگونی سیاسی، زلزله ای در ارکان معرفت شناختی و تعریف کیستیِ ایرانیان بود که گذار پرمخاطره از ساحت «رعیت بودگی» به ساحت «ملت بودگی» را رقم زد. در این میان، جریده «انجمن تبریز»، نه صرفاً به عنوان یک رسانه، بلکه به مثابه زبان گویای یکی از کانون های اصلی تحول، نقش بی بدیلی در صورت بندی نوین هویت ملی ایفا کرد. با این حال، واکاوی لایه های زیرین این روزنامه در سال های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۶ قمری، نشان از نبردی پارادایمیک میان سنت و مدرنیته دارد؛ جایی که مفاهیم نوین میهنی با رسوبات دیرپای اندیشه پدرسالارانه در هم می آمیزند. این مقاله بر آن است تا با مداقه در ادبیات سیاسی این جریده، نشان دهد که چگونه هویت ملی در آستانه مشروطیت، در برزخ میان «حقوق شهروندی» و «عطایای ملوکانه» متولد شد و زبان مطبوعاتی آن عصر، چگونه آیینه تمام نمای این گذار تاریخی و تناقضات نهفته در دل آن گردید.