لیلا عبادی

هدف اصلی این پژوهش، فراتحلیل جامع تسهیل کننده ها و بازدارنده های مشارکت افراد بزرگسال دارای معلولیت جسمی-حرکتی در ورزش و فعالیت بدنی بود. این مطالعه به روش مرور نظام مند و فراتحلیل با پیروی از راهنمای پریزما و معیارهای پیکوس بر روی مطالعات کمی (همبستگی/پیمایشی) انجام شد. جستجوی نظام مند در 14 پایگاه اطلاعاتی ملی و بین المللی برای مقالات منتشر شده به زبان فارسی یا انگلیسی بین سال های 1399 تا 1403 (2020-2024) صورت گرفت که در نهایت 11 مطالعه با 60 اندازه اثر وارد تحلیل شدند. داده ها با چک لیست استاندارد استخراج، کیفیت مطالعات با ابزارهای AXIS/JBI ارزیابی، و سوگیری انتشار با نمودار قیفی، آزمون اگر و روش برش و پر کردن دوال بررسی گردید (سوگیری معنادار یافت نشد). تحلیل ها با نرم افزار CMA و با استفاده از مدل اثرات تصادفی، محاسبه اندازه اثر ترکیبی، شاخص ناهمگونی و تحلیل زیرگروه انجام شد. یافته های کلی نشان داد عوامل تسهیل کننده به طور معناداری با افزایش مشارکت (001/0>p،  384/0=r) و عوامل بازدارنده به طور معناداری با کاهش مشارکت (001/0>p، 165/0-=r) مرتبط هستند. تحلیل جزئی زیرگروه ها نشان داد عوامل فردی (217/0=r) و اجتماعی (191/0=r) مهم ترین تسهیل کننده های معنادار بودند. همچنین، موانع ناشی از سلامت (206/0-=r)، موانع اجتماعی-فرهنگی (122/0-=r)، موانع مرتبط با کارکنان/برنامه/سیاست (084/0-=r)، موانع نگرشی (074/0-=r)، موانع محیطی (067/0-=r) و موانع ایمنی (030/0-=r) به عنوان بازدارنده های معنادار شناسایی شدند. این نتیجه نشان می دهد که مشارکت ورزشی افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی پدیده ای چندبعدی است و مداخلات مؤثر باید رویکردی چندسطحی داشته باشند که همزمان بر تقویت عوامل فردی و اجتماعی و رفع موانع سلامتی، ساختاری، نگرشی و محیطی تمرکز کنند.