علیرضا شیرویه صفت

نظام اقتصادی یکی از پایه های اصلی نظام اجتماعی است و آیت الله خامنه ای از اوایل دهه ۱۳۸۰ به طور ویژه بر نقش مردم در اقتصاد و ضرورت تحقق اقتصاد مقاومتی تأکید کرده اند. در شرایط کنونی که کشور با تحریم های گسترده و محدودیت های اقتصادی روبه رو است، اتکا به ظرفیت های مردمی و تقویت تولید داخلی اهمیتی دوچندان یافته است. ازاین رو، بهره گیری از مشارکت مردم در فرایندهای اقتصادی به عنوان یکی از محورهای اساسی بیانات ایشان، مبنای این پژوهش قرار گرفته است. هدف پژوهش، شناسایی راهبردها و ظرفیت های مشارکت مردم در اقتصاد بر اساس اندیشه های آیت الله خامنه ای است. بدین منظور از روش تحلیل مضمون اکتشافی استفاده شد و سخنرانی ها و بیانات ایشان با بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی استقرایی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که مشارکت اقتصادی مردم از منظر آیت الله خامنه ای یک رویکرد چندبعدی و نظام مند است و تحقق آن نیازمند بازآرایی نقش مردم و دولت در عرصه های اقتصادی است. نتایج پژوهش در قالب چند محور اصلی قابل تبیین است: تقویت بخش خصوصی، بازنگری و اصلاح سیاست ها و رویکردهای دولت نسبت به مشارکت مردم، تنوع بخشی به عرصه های مشارکت اقتصادی، تبیین نقش ها و بایسته های فردی شهروندان، بازتعریف وظایف دولت در مشارکت اقتصادی، بهبود مداخلات فرابخشی و راهبردی دولت و ارتقای مداخلات بخشی در حوزه اقتصاد. بر این اساس، بیانات آیت الله خامنه ای نقشه راهی برای مردمی سازی اقتصاد و افزایش تاب آوری اقتصادی کشور ارائه می کند.