رفیع الله بسمل

زبان یکی از بنیادی ترین مؤلفه های هویت فرهنگی و ملی محسوب می شود. افغانستان، باوجود تنوع گسترده زبانی، در عرصه سیاست گذاری زبانی با چالش های تاریخی مواجه بوده است. پس از استقلال، زبان پشتو با الگوبرداری از الگوی دولت ملت های مدرن، به عنوان ابزار وحدت ملی در اولویت سیاست گذاری قرار گرفت. این مقاله با طرح این پرسش که رویکرد حکومت ها در اجرای خط مشی های زبانی در طول تاریخ افغانستان چه بوده و این سیاست ها تا چه اندازه مبتنی بر اسناد حقوقی و فرامین قانونی اجرا شده اند، به بررسی عملکرد تاریخی دولت ها در قبال زبان ها می پردازد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل تاریخی منابع اسنادی و کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد که باوجود پیوند عمیق زبان فارسی با فرهنگ و هویت این سرزمین، تلاش هایی برای کاهش جایگاه آن و جایگزینی زبان دری و همچنین، حمایت از زبان های محلی، با هدف جلوگیری از تثبیت فارسی به عنوان زبان غالب صورت گرفته است که اغلب از تحقق به اهداف تعیین شده در رابطه با جایگاه زبان فارسی بازمانده اند.