گرگور شولر

گرگور شولر، استاد بارنشسته فرهنگ و زبان عربی و نیز پژوهشگر مطالعات اسلامی در دانشگاه بازل سوییس، در مقاله حاضر با بررسی دیدگاه فارابی در باب شعر و تعریفی که وی از این فن به دست می دهد ضمن مقایسه آن با نظریه شعر ابن سینا، با عنایت به عناصر مهم آن چون تخییل، محاکات و مانند آنها نسبت این دیدگاه را با نظریه دین فارابی تبیین کرده و کارکرد این عناصر در بیانات دینی را توضیح می دهد. از این منظر، یعنی عنایت به فلسفه دین فارابی، آثاری چون کتاب الحروف، کتاب الشعر، رساله القول فی التناسب و برخی آثار دیگر فارابی در کنار آثار عمده وی و به ویژه کتاب آراء اهل المدینه الفاضله اهمیتی خاص می یابند. از نظر شولر با توجه به این آثار می توان گفت فارابی بر آن است که تمایز ادیان از یکدیگر به تمایز محاکات آنها از مضامین حقیقی دین است. در این قلمرو قوه متخیّله اهمیتی سزاوار می یابد و مضامینی که عقل فعال به عقل انسان های خارق العاده عطا می کند از جانب همین قوه است که در هیئت انطباعات حسی، «محاکات» می شوند. از این رهگذر است که در فرایندی خاص، مکاشفات و تجربیات دینی حاصل می آیند. مقاله حاضر به سبب مضمون و محتوای ویژه ای که دارد، خود منبع آثار دیگری در این باب بوده است.