عزت الله قاسمی فر

یکی از مهم ترین بحران های زیست محیطی در مناطق خشک و نیمه خشک جهان، پدیده بیابان زایی و فرسایش بادی است که وقوع طوفان های گرد و غبار و حرکت ریزگردها از پیامدهای آن محسوب می شود. پدیده ریزگرد یکی از پدیده های مخرب و رایج در نواحی خشک و بیابانی است که تأثیرات زیان باری بر محیط زیست می گذارد. عراق به سبب شرایط اقلیمی و جغرافیایی مستعد رخداد پدیده ریزگرد می باشد. هیدروپلیتیک و مدیریت منابع آب این کشور تأثیر بسزایی در محیط زیست منطقه و تعاملات هیدروپلیتیکی با کشورهای همسایه دارد. سالیان چندی است که این پدیده ژئوپلیتیکی در ایران نیز افزایش محسوسی یافته و دامنه آن تا شهرهای عمده کشیده شده و اثرات زیان باری را برای کشورمان به همراه داشته است. این تحقیق در صدد است که با روش توصیفی_تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و اینترنتی به شناخت دقیقی از وضعیت جغرافیایی کانون های ریزگردساز و مسیر آن ها در منطقه دست یابد و سپس با استناد به اطلاعات و شواهد کسب شده به تحلیل مدیریت بحران ریزگردها در عراق و تأثیر آن بر ایران بپردازد. نتایج حاکی از آن است که عراق به عنوان یکی از کانون های مهم ایجاد و انتشار گرد و غبار در ایران می باشد و سیاست های ناکارآمد عراق در زمینه منابع آبی و بحران ریزگردها بر محیط زیست و هیدروپلیتیک ایران تأثیرگذار بوده و حتی روابط هیدروپلیتیکی بین ایران و عراق را نیز تحت تأثیر قرار داده است. جهت کاهش پدیده ریزگرد در ایران، مدیریت مناسب منابع آب در کشور عراق الزامی است. از این سو انتظار می رود، عراق با مدیریت صحیح و دیپلماسی کارآمد و با تعامل تنگاتنگ با نهادهای مرتبط منطقه ای و بین المللی و کشورهای همسایه به خصوص ایران، در جهت حل این بحران اقدام نماید.