کبری جمشیدی

این پژوهش به تحلیل چگونگی تأثیرگذاری روابط بین ادیانی بر شکل گیری و تحول هویت سیاسی بیت المقدس در طول حاکمیت چهارصدساله عثمانی (۱۵۱۶-۱۹۱۷م) می پردازد. زمینه و هدف: بیت المقدس، به عنوان شهری با اهمیت راهبردی و دینی برای سه دین ابراهیمی، در دوره عثمانی از یک مرکز باثبات امپراتوری به کانون منازعات بین المللی تبدیل شد. مسئله اصلی تحقیق این است که چگونه مناسبات میان جوامع مسلمان، مسیحی و یهودی، به عنوان متغیر اصلی، در این گذار سیاسی نقش ایفا کرد. هدف این مقاله، تبیین این تحول از طریق واکاوی سازوکارهای حقوقی، اجتماعی و سیاسی حاکم بر این روابط است. روش شناسی: این تحقیق با اتخاذ رویکردی تاریخی-تحلیلی و با تمرکز بر اسناد دست اول، به ویژه سجلات محکمه شرعیه قدس و پرونده های آرشیو عثمانی، به بررسی ماهیت و پیامدهای تعاملات بین جماعی می پردازد. دستاوردهای پژوهش: یافته ها نشان می دهد که هویت سیاسی شهر در دو مرحله متمایز تکامل یافته است. در دوره کلاسیک (قرون ۱۶-۱۸م)، نظام ملّت و مرجعیت قضایی محکمه شرعیه، چارچوبی برای "همزیستی مدیریت شده" فراهم آورده و هژمونی سیاسی-فرهنگی عثمانی را تثبیت می کردند. اما در دوره متأخر (قرن ۱۹م)، تحت تأثیر عواملی چون اصلاحات تنظیمات، مداخله سیاسی قدرت های اروپایی به بهانه حمایت از اقلیت ها، و رقابت نهادهای آموزشی مدرن (میسیونری و دولتی)، روابط بین ادیانی به شدت سیاسی شد. این امر، پویایی های اجتماعی شهر را از تعاملات محلی به عرصه رقابت های هویتی و بین المللی سوق داد. نتیجه گیری: این پژوهش استدلال می کند که هویت سیاسی بیت المقدس یک امر ثابت نبود، بلکه برساختی متغیر بود که در جدال میان نظم داخلی امپراتوری و فشارهای خارجی شکل گرفت. سیاسی شدن روابط بین ادیانی، عامل کلیدی در تبدیل هویت این شهر از یک هویت محلی-امپراتوری به یک هویت منازعه آمیز و بین المللی بود.