امیررضا نعمتی

این مقاله به بررسی تطبیقی-کیفی نحوه مواجهه جمهوری اسلامی ایران با تحریم های خارجی از منظر نظریه نوواقع گرایی (Neorealism) می پردازد. در دوره یازده ساله 1392-1403، ایران تحت فشارهای اقتصادی و سیاسی گسترده ای قرار داشته و دولت های مستقر، به طور مداوم در تلاش بوده اند تا با این تحریم ها مقابله کنند. پرسش اصلی مقاله این است که اقدامات انجام شده تا چه میزان با نقطه نظرات نظریه واقع گرایی همخوانی دارد و وجوه اشتراک و افتراق عملکرد دولتها مبتنی بر نظریه واقع گرایی در چه نقاط و نکاتی متمرکز می شود؟ یافته های مقاله نشان می دهد که هر سه دولت بر سرکار این مقطع زمانی، با اتخاذ رویکردهای مشترک واقع گرایانه اما با استراتژی های مختلف و از طرق گوناگون، تلاش کرده اند تا از طریق تقویت موقعیت اقتصادی و سیاسی ایران، فشارهای بین المللی را کاهش دهند، امنیت ملی کشور را حفظ کنند و به این شکل از فشارهای تحریمی بکاهند. فرضیه این مقاله این است که به رغم وجود شباهت های قابل توجه، تفاوت های جدی در رویکردهای دولت ها سبب شده تا دولت های یازدهم و دوازدهم بیشتر تدابیر خود را بر ابعاد واقع گرایی مصون سازی (Hedging) متمرکز کنند و دولت سیزهم تاکید بیشتری بر امر موازنه قوا (Balancing) داشته باشد.