تحلیل انتقادی نسبی گرایی اخلاقی گیلبرت هارمن و پیامدهای آن بر فرهنگ اخلاقی دانشگاه اسلامی: ارائه چارچوب بدیل مبتنی بر اخلاق اسلامی(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی نظریۀ نسبیگرایی اخلاقی گیلبرت هارمن و بررسی پیامدهای آن بر فرهنگ و انسجام اخلاقی در دانشگاههای اسلامی انجام شد. این مطالعه در صدد بود خلأ پژوهشی موجود در ادبیات فلسفۀ اخلاق و مطالعات فرهنگی دانشگاهی را در پیوند با آموزههای اخلاق اسلامی پر کند. روششناسی: پژوهش از نظر ماهیت، نظری- تحلیلی و از نظر هدف، بنیادی- کاربردی است. روش تحقیق، تحلیل مفهومی- انتقادی بود که طی آن، ابتدا مؤلفههای اصلی نسبیگرایی اخلاقی هارمن، واکاوی و سپس پیامدهای آن برای انسجام هنجاری و سبک زندگی اخلاقی در دانشگاههای اسلامی تحلیل شد. در ادامه، با بهرهگیری از مفاهیم کلیدی اخلاق اسلامی، مانند حُسن و قُبح ذاتی افعال، عقل عملی، عدالت و فطرت انسانی، چارچوب بدیل اخلاقی برای مواجهه با چالش نسبیگرایی پیشنهاد شده است. یافتهها: پذیرش نسبیگرایی اخلاقی هارمن، بدون اتکا به اصول ارزشی ثابت، منجر به تضعیف مرجعیت اخلاقی، تعارض هنجاری و چندپارگی فرهنگی در فضای دانشگاهی، به ویژه در دانشگاههای اسلامی میشود. در مقابل، اخلاق اسلامی با تأکید بر اصول جهانشمول و عقلانی، ظرفیت بازسازی فرهنگ اخلاقی دانشگاهی را فراهم میآورد. نتیجهگیری: این پژوهش نشان داد که طراحی چارچوب اخلاقی بومی بر اساس آموزههای اسلامی، از طریق تدوین منشور اخلاقی اسلامی، برگزاری دورههای آموزش اخلاق و گفتگوهای میانفرهنگی، میتواند به ارتقای انسجام اخلاقی و کاهش چالشهای ناشی از نسبیگرایی کمک کند.