سید مهدی صدر بافقی

چهارمین انقلاب صنعتی که صنعت ۴.۰ ، نیز نامیده میشود، در حال حاضر یک موضوع تحقیقاتی است که در حال رشد می باشد )چن و همکاران، 2014 .) فناوریهای درگیر در صنعت ۴.۰ ، با تبدیل گردش کار آنالوگ و متمرکز به فرایندهای تولید دیجیتال و غیرمتمرکز، تغییر ساختاری درکل سیستمهای تولید را ایجاد میکند. این فناوریهای رو به پیشرفت از ظرفیت بالایی برای افزایش چشمگیر بهرهوری تولید برخوردار هستند. به عنوان مثال طبق گزارش مک کینزی، تغییر به تولید خودکار ۴.۰ از تولید متداول میتواند بهره وری را ۴۵ تا ۵۵ درصد بهبود بخشد. صنعت ۴.۰ از سه طریق مختلف به سود بخش تولید است: مورد اول ادغام عمودی، دوم ادغام افقی و سوم مهندسی سر به سر )لیاو و همکاران، 2017 .) همچنین، مسئله محیط زیست و نگهداری از آن یکی ازجمله چالشهای مهم در چند دهه اخیر بوده است. تقریباً تمام صنایع، مسئله حفاظت و نگهداری از محیط زیست را پذیرفته اند. اغلب سازمانهای تولیدی فعالیت خود را باهدف از بین بردن زباله های ایجادشده در فرایند تولید و دفع مواد زائد خود به صورتی که قابل تجزیه باشد، ادامه میدهند )چرافی و همکاران، 2017 .) بدون شک، تاثیر سازمانهای تولیدی بر محیط زیست، نگرانی های زیادی داشته که در نهایت منجر به درخواستهایی و توجه به شیوههای پایدار شده تا نیازهای زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی را برآورده کنند )حسین و همکاران، 2018 .) درواقع، همه سازمانها موظف هستند تا به منظور سازگاری عملکرد سازمان خود ازجمله عملکرد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، تلاش کنند )زیاد و همکاران، 2018 (. تحقیق حاضر سعی در تحلیل رابطه بین فناوریهای نوین دیجیتال در بهبود عملکرد و یا کاهش چالشهای پیاده سازی مدیریت زنجیره تامین سبز دارد . نتایج در مضامین اصلی نشان داد که محصول مهمترین مضمون اصلی می باشد و سپس نقش مدیریت تامین کننده، بازیافت محصول، مزایای درون سازمانی و شاخص محیطی رتبه های مهم بعدی را به دست اوردند. مطالعه حاضر از نظر روش اجرا، ماهیت ترکیبی دارد که در آن از روش های کمی و کیفی به صورت توامان استفاده شده است. به طوری که در آن با توزیع و گردآوری پرسشنامه ها، نسبت به بررسی و تحلیل داده ها به منظور تفسیر یافته های مرتبط با هر یک از سوالات تحقیق پرداخته می شود. جامعه آماری تحقیق حاضرشامل دو بخش میشود. بخش اول را خبرگان آشنا با مفاهیم زنجیره تامین سبز، فناوریهای نوین انقلاب صنعتی چهارم تشکیل میدهند. با توجه به اینکه رویکرد مدلسازی مورد استفاده در این پژوهش با توجه به عدم وجود نمونه موفق، از نوع تجویزی بوده، جامعه مربوط به فاز کیفی شامل خبرگان و متخصصان مرتبط با موضوع پژوهش است که ضمن مراجعه به آنها در راستای عوا استخراج خواهد شد. مشارکت کنندگان در فاز کیفی این پژوهش از میان اعضای هیات علمی دانشگاه و خبرگان صنعت فولاد انتخاب شدند. برای رسیدن به مدل نهائی استقرار زنجیره تامین سبز با تمرکز بر فناوری های نوین انقلاب صنعتی چهارم، ابتدا با مصاحبه ها از خبرگان این حوزه و کدگذاری در تحلیل مضمون به صورت سه مرحله کدگذاری اولیه ، مضمون فرعی و مضمون اصلی، کدهای اولیه استخراج شد. سپس طی مضمون اصلی،فرآیند ربط دهی مقوله ها با زیر مقوله هایشان و پیوند دادن مقوله ها در سطح ویژگی ها و ابعاد صورت گرفت که این الگو شامل 12 مضمون اصلی منابع انسانی، عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی، فعالیت استراتژیک بنگاه، مزایای درون سازمانی، انواع فشارهای خارجی، نقش تعامل سازمانی، بازیافت محصول، نقش مدیریت تامین کننده، شاخص کیفیت، شاخص تکنولوژی و شاخص محیطی و 36 مضمون فرعی که شامل توانمند سازی و کار گروهی، توسعه منابع انسانی، مشارکت کارکنان، مدیریت منابع انسانی سبز، شاخص مالی، سرمایه گذاری منابع، مسئولیت اجتماعی، توسعه سرمایه انسانی، رفتار مصرف کننده، همکاری، ویژگی راهبرد، شاخص های زیست محیطی، سیستم ارزیابی عملکرد، همکاری، نواوری، افزایش شهرت، بهره وری بهبود یافته، صرفه جویی در هزینه، قوانین محیطی، مسئولیت اجتماعی، نگرانی های زیست محیطی، بازارهای رقابتی جهانی، مقررات دولتی، تعاملات درون سازمانی، مشارکت بین سازمانی، ارتباطات بین سازمانی، شناسایی الگوی همکاری بین سازمانی، استراتژی قیمت گذاری و جمع اوری محصولات استفاده شده، مدیرت چرخه عمر، مدیریت ضایعات فلزی مبتنی بر اینترنت اشیا، زنجیره تامین حلقه بسته، زیر ساخت بازیافت محصول، ویژگی محصولات قابل بازیافت،پایداری، شفافیت در عملکرد، استفاده از محصولات جانبی، دید گسترده، انتخاب تامین کننده سبز بود. متغیر عوامل اقتصادی و انواع فشارهای خارجی متغیری برون زا و مستقل می باشند که فلش از انها خارج شده است و فقط بر دیگر متغیرها تاثیر می گذارند. متغیر مزایای درون سازمانی نیز متغیر وابسته می باشد، در واقع متغیر مزایای درون سازمانی از دیگر متغیرها فقط تاثیر می پذیرد. برخی از متغیرها هم برای انها روابط میانجی پیدا نمود.