محمد شهاب

این پژوهش با هدف تحلیل نقش مؤلفه های ساختاری و نهادی در پایداری تورم در اقتصاد ایران انجام شده است. با تکیه بر نظریه ساختارگرایی و اندیشه های رائول پربیش، متغیر «وابستگی اقتصادی» به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر تورم معرفی شده و در کنار شاخص های حکمرانی شامل کنترل فساد، ثبات سیاسی و کارایی دولت در قالب مدل بالادستی تورم بررسی شده است. داده های سالانه طی دوره ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۱ با استفاده از روش خودرگرسیون با وقفه توزیعی (ARDL) تحلیل شده اند. نتایج حاصل از برآورد مدل ها نشان می دهد که وابستگی اقتصادی و نرخ ارز اثر افزایشی و معناداری بر تورم دارند، در حالی که کنترل فساد اثر کاهنده قوی و معناداری دارد. یافته های مدل ترکیبی نیز این روابط را تأیید می کند و نشان می دهد که اثرگذاری متغیرهای نهادی از طریق کانال های ساختاری قابل ردیابی است. آزمون های آماری از جمله آزمون F برای معناداری کلی مدل، آزمون Bounds برای وجود رابطه بلندمدت، آزمون ARCH برای بررسی ناهمسانی واریانس، و آزمون ECM برای تحلیل پویایی کوتاه مدت، همگی نشان دهنده اعتبار و برازش مناسب مدل هستند. علاوه بر این، آزمون CUSUM برای بررسی ثبات ساختاری مدل نیز حاکی از پایداری ضرایب در طول دوره مورد بررسی است. بر اساس نتایج، بهبود حکمرانی و کاهش وابستگی می توانند نقش مؤثری در مهار تورم ایفا کنند.