مهسا نورایی

طرح مسئله زمان و ابعاد آن در متون، از پیشینه و قدمتی کهن در میان متفکران برخوردار است. مطرح شدن تخصصی و فنی موضوع زمان در گفتمان پسامدرن، واکنش های گوناگونی به همراه داشت. علوم مختلف ازجمله فلسفه، جامعه شناسی، تاریخ و ادبیات هر یک از منظر خود به موضوع زمان و صرف آن، عینیت و ذهنیت، زمان درونی و بیرونی و نیز چند وجهی بودن آن در روایت و داستان پرداخته اند. در مقاله پیش رو که با نگرش توصیفی و تحلیلی و براساس مطالعات کتابخانه ای تدوین شده، مفهوم زمان از دیدگاه دو متفکر تأثیرگذار هم عصر دوره معاصر، آر. جی. کالینگوود و لودویگ ویتگن اشتاین مورد بازبینی قرار گرفته تا با درک بهتر از رویکرد زمانی در نگارش تاریخ و ادبیات، به تبیین زمان های محتمل یا موازی در بطن روایت تاریخی/ داستانی، در عرصه تاریخ نگاری رسمی و موازی، به ویژه در زمان غیرواقعی مانند تاریخ جایگزین پرداخته شود. باتوجه به جایگاه عنصر زمان موازی در فلسفه تاریخ جایگزین و از سوی دیگر کاربرد تکنیک تاریخ جایگزین به عنوان یکی از سازوکارهای مؤثر در تروماتراپی تاریخی و نقش تأثیرگذار آن در بهداشت تاریخی، در ادامه، این رویکرد نیز مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است.